අපේ පෘථිවියට සමානකම් බොහොමයක් තියෙන සිකුරු ග්‍රහයාට ඇයි සඳක් නැත්තේ කියලා ඔබ කවදාවත් හිතලා තියෙනවාද? විද්‍යාඥයින් ගොඩක් කාලයක් තිස්සේ මේ ගැන පර්යේෂණ කළා. අලුත්ම තොරතුරු වලට අනුව පෙනී යන්නේ, අතීතයේදී සිකුරුටත් සඳක් තිබෙන්නට ඇති බවත්, පසුව එම සඳ සිකුරු ග්‍රහයා විසින්ම ගිල දමන්නට ඇති බවත්ය. කැලිෆෝනියා විශ්වවිද්‍යාලයේ ස්ටීවන් කේන් ප්‍රමුඛ පර්යේෂණ කණ්ඩායමක් මේ ගැන විශේෂ පරිගණක ආකෘතියක් නිර්මාණය කරලා තියෙනවා.
මේ පර්යේෂකයන් පෙන්වා දෙන්නේ සිකුරු ග්‍රහයාගේ ගුරුත්වාකර්ෂණය සහ සූර්යයාගේ බලපෑම නිසා එම සඳ ක්‍රමයෙන් ග්‍රහයා දෙසට ඇදී ආ බවයි. පෘථිවියේ සඳ අපෙන් ඈතට ගමන් කළත්, සිකුරුගේ සඳට සිදුවී ඇත්තේ වෙනස්ම දෙයක්. ගුරුත්වාකර්ෂණ බලපෑම් නිසා එම සඳ සිකුරු දෙසට ඇදී විත්, අවසානයේදී ග්‍රහයාගේ ගුරුත්වාකර්ෂණයට හසුවී කැබලි වී විනාශ වී ගොස් තිබෙනවා. විශාල සඳක් වුණත් මේ ඉරණමෙන් බේරෙන්න බැරි බවයි ඔවුන්ගේ ගණනය කිරීම්වලින් පැහැදිලි වෙන්නේ.
සිකුරු කියන්නේ පෘථිවියේ නිවුන් සහෝදරයා වුණත්, එහි පවතින අධික උෂ්ණත්වය සහ වායුගෝලීය තත්ත්වයන් නිසා පෘථිවියට වඩා ගොඩක් වෙනස්. කොහොම වුණත්, මේ සොයාගැනීම මගින් සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ග්‍රහලෝකවල පරිණාමය ගැන අපිට අලුත් දැනුමක් ලැබෙනවා. අතීතයේදී සිකුරුට තිබුණු සඳ අද අපිට දකින්න නැති වුණත්, විද්‍යාඥයන්ගේ මේ නවතම හෙළිදරව්ව අභ්‍යවකාශ විද්‍යාවේ තවත් වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විදිහට හඳුන්වන්න පුළුවන්.
අභ්‍යවකාශ ඡායාරූප ශිල්පියෙකු විසින් ග්‍රහණය කරගත් විශ්මිත ක්‍රෙසන්ට් නෙබියුලා දසුන
අභ්‍යවකාශ ඡායාරූප ශිල්පියෙකු වන කෙවින් බෝඩ්මන් විසින් පෘථිවියේ සිට ආලෝක වර්ෂ 4,700ක් දුරින් පිහිටි ‘ක්‍රෙසන්ට් නෙබියුලා’ (Crescent Nebula) හෙවත් NGC 6888 හි ඉතාමත් පැහැදිලි සහ විශ්මිත ඡායාරූපයක් ලබා ගැනීමට සමත් වෙලා තියෙනවා. සිග්නස් තාරකා මණ්ඩලයේ පිහිටා ඇති මෙම මීදුම් වලාකුළ, මියයමින් පවතින දැවැන්ත ‘වුල්ෆ්-රේයට්’ (Wolf-Rayet) තාරකාවකින් පිටවන වායු සහ දූවිලි වලින් නිර්මාණය වූවක්. මෙම තාරකාව ඉදිරි වසර ලක්ෂයක පමණ කාලයකදී සුපර්නෝවා පිපිරීමකින් අවසන් වනු ඇතැයි විද්‍යාඥයන් පුරෝකථනය කරනවා.
මෙම අපූරු දසුන ලබා ගැනීම සඳහා බෝඩ්මන් දින පහක් පුරා පැය 16කට අධික කාලයක් කැප කරමින් විශේෂිත පෙරහන් (narrowband filters) භාවිත කර තිබෙනවා. එහිදී ඔහුට මෙම මීදුම් වලාකුළේ ඇති ඔක්සිජන් සහ හයිඩ්‍රජන් වායුන්ගේ සංකීර්ණ ව්‍යුහයන් ඉතා පැහැදිලිව කැමරාවට හසු කර ගැනීමට හැකි වුණා. සාමාන්‍යයෙන් මෙම නෙබියුලාව පියවි ඇසට දර්ශනය නොවුණත්, සැප්තැම්බර් මාසයේදී මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ දුරේක්ෂයක් සහ ආලෝක දූෂණය අවම කරන පෙරහනක් භාවිතයෙන් අභ්‍යවකාශ ලෝලීන්ට මෙය නිරීක්ෂණය කරන්න පුළුවන්.
මෙම ඡායාරූපය මගින් විශ්වයේ සිදුවන තාරකා පරිණාමය සහ ඒවායේ අවසාන කාලපරිච්ඡේදය පිළිබඳව අපට කදිම අවබෝධයක් ලබා දෙනවා. ඔබත් තාරකා විද්‍යාවට කැමති කෙනෙක් නම්, සැප්තැම්බර් මාසයේ අහස නිරීක්ෂණය කරන අතරතුර සිග්නස් තාරකා මණ්ඩලයේ ඇති මෙම අලංකාර දසුන සොයා බැලීමට උත්සාහ කරන්න පුළුවන්.
සඳ මතුපිට සැඟවී ඇති පිටසක්වල තාක්ෂණික සාධක සොයා විද්‍යාඥයන්ගේ නවතම මෙහෙයුම
අපේ සඳ මතුපිට දූවිලි අතර පිටසක්වල ජීවීන්ගේ අතිශය කුඩා තාක්ෂණික උපකරණ හෝ කොටස් සැඟවී තිබෙන්නට පුළුවන් කියලා ඔබ කවදාහරි හිතලා තියෙනවද? මේ ගැන අලුත්ම පර්යේෂණයක් SETI ආයතනය විසින් සිදුකරනවා. ඔවුන් කියන විදියට, වසර බිලියන ගණනාවක් තිස්සේ අභ්‍යවකාශයේ තියෙන දූවිලි සඳ මත තැන්පත් වෙලා තියෙනවා. ඒ අතරේ අතීතයේ ජීවත් වුණු දියුණු පිටසක්වල ශිෂ්ටාචාරවලට අයත් ඉතා කුඩා තාක්ෂණික අංශු තිබෙන්නට ඉඩ තියෙන බවයි විද්‍යාඥ ලුවිස් පිනෝ ප්‍රමුඛ කණ්ඩායම පෙන්වා දෙන්නේ. මේවා හඳුන්වන්නේ ‘ක්ෂුද්‍ර තාක්ෂණික සලකුණු’ (microscopic technosignatures) විදියටයි.
පෘථිවිය වගේ නෙවෙයි, සඳ මත වායුගෝලයක් හෝ ගලා යන ජලය නැති නිසා එහි භූ විද්‍යාත්මක වෙනස්කම් සිද්ධ වෙන්නේ ඉතාම සෙමින්. ඒ නිසා වසර බිලියන ගණනාවක අභ්‍යවකාශ ඉතිහාසය සඳ මතුපිට දූවිලිවල තැන්පත් වෙලා තියෙනවා. නාසා ආයතනයේ ආටෙමිස් මෙහෙයුම සහ චීනයේ චැං-ඊ වැනි අභ්‍යවකාශ වැඩසටහන් හරහා සඳෙන් ගෙන එන පස් සාම්පල පරීක්ෂා කිරීමෙන් මේ ගැන සත්‍ය තොරතුරු දැනගන්න පුළුවන් වෙයි කියලා ඔවුන් බලාපොරොත්තු වෙනවා. දැනට මේ පර්යේෂණයෙන් පිටසක්වල තාක්ෂණයක් හමුවෙලා නැතත්, අනාගතයේදී කෘත්‍රිම බුද්ධිය සහ අති නවීන අන්වීක්ෂ භාවිතයෙන් මේ දූවිලි අංශු පරීක්ෂා කිරීමෙන් විශ්වයේ සැඟවුණු රහස් රැසක් හෙළි කරගන්න පුළුවන් වේවි.
මේ පර්යේෂණය තවමත් සමාලෝචනය වෙමින් පවතින අතර, එයින් අදහස් කරන්නේ පිටසක්වල ජීවීන් ගැන අපිට තිබෙන සාම්ප්‍රදායික සෙවීම්වලට වඩා වෙනස්, නව මානයක් විවෘත වීමයි. සමහරවිට අපේ සඳ කියන්නේ විශ්වයේ අතීතය සහ වෙනත් ශිෂ්ටාචාර ගැන තොරතුරු ගබඩා කරලා තියෙන දැවැන්ත පුස්තකාලයක් වෙන්නත් පුළුවන්.
අහසේ මැවෙන අපූරු ‘ව්‍යාජ අරුණෝදය’ දැකගන්න මේ සතිය හොඳම කාලයයි
මේ දවස්වල අහස දිහා බලන අයට හරිම අපූරු අත්දැකීමක් විඳගන්න පුළුවන්. ඒ තමයි ‘සොඩියැකල් ලයිට්’ (Zodiacal light) හෙවත් ‘ව්‍යාජ අරුණෝදය’ කියලා හඳුන්වන ආලෝක රටාව. මේක හරියට හිරු උදාවෙන්න කලින් අහසේ මැවෙන මෘදු පිරමීඩයක හැඩයක් තියෙන ආලෝකයක් වගේ. ඇත්තටම මේක සිද්ධ වෙන්නේ අපේ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ තියෙන දූවිලි අංශු මත හිරු එළිය පරාවර්තනය වීම නිසයි. සැප්තැම්බර් 10-11 කාලයේදී නව සඳ උදාවෙන නිසා අහස ඉතාම අඳුරු වෙනවා. ඒ නිසා මේ සතිය මේ දසුන දැකගන්න ලැබෙන හොඳම අවස්ථාවක්.
මේ අපූරු දසුන දැකගන්න නම් ඔබ නගරයේ තියෙන ආලෝක දූෂණයෙන් ඈත් වෙලා, ඉතාම අඳුරු තැනකට යන්න ඕනේ. අලුයම හිරු උදාවෙන්න කලින් නැගෙනහිර අහස දෙස හොඳින් නිරීක්ෂණය කරන්න. මේ ආලෝකය හඳුනාගන්න පොඩි ඉවසීමක් අවශ්‍යයි. මොකද මේක දුර ඈත නගරයක ආලෝකයක් වගේ පෙනෙන්න පුළුවන්. හැබැයි හොඳින් බැලුවොත්, ඒක ක්ෂිතිජයේ ඉඳන් අහසට උඩට විහිදෙන ත්‍රිකෝණාකාර හැඩයකින් යුක්ත බව ඔබට තේරුම් ගන්න පුළුවන්. ඔබේ ඇස් අඳුරට හුරු වෙන්න විනාඩි 20ක් 30ක් විතර කාලයක් දෙන්න. මේ වගේ දුර්ලභ අහස් දසුනක් දැකගන්න ලැබෙන්නේ කලාතුරකින් නිසා, මේ අවස්ථාව මගහැරගන්න එපා කියලා තමයි තාරකා විද්‍යාඥයෝ කියන්නේ.
Sinhala subtitles සමග.Movie /Tv serious free බලනන්
`Your ultimate destination for Movies & TV Series 🍿`
✅_*Hardcoded Sinhala subtitles have been added for both DOWNLOAD and online watching*_
⬇️*_Download the latest movies._*
`Start streaming now on cineflix ✨`
```🌐 Visit Link :-```
> *🎬 CINEFLIX*
රොකට් ලැබ් ආයතනය රහසිගත චන්ද්‍රිකාවක් අභ්‍යවකාශයට යවයි
පසුගියදා නවසීලන්තයේ සිට රොකට් ලැබ් ආයතනය විසින් අභිරහස් චන්ද්‍රිකාවක් අභ්‍යවකාශගත කර තිබෙනවා. ‘Happily Ever Faster’ ලෙස නම් කර ඇති මෙම මෙහෙයුම හරහා පෘථිවිය නිරීක්ෂණය කරන චන්ද්‍රිකාවක් කිලෝමීටර් 500ක් ඉහළ කක්ෂයකට සාර්ථකව යැවීමට ඔවුන් සමත් වුණා. මෙම මෙහෙයුම පිළිබඳව වැඩි විස්තර හෝ එය කා වෙනුවෙන් සිදුකළේද යන්න පිළිබඳව රොකට් ලැබ් ආයතනය මෙතෙක් කිසිදු හෙළිදරව්වක් කර නැහැ. කෙසේ වෙතත්, මෙය ඔවුන්ගේ මේ වසරේ 16 වන සාර්ථක මෙහෙයුම වීම විශේෂත්වයක්.
මේ වන විට විවිධ පාර්ශ්වයන් අනුමාන කරන්නේ මෙය BlackSky සමාගමට අයත් ‘Gen-3’ වර්ගයේ චන්ද්‍රිකාවක් විය හැකි බවයි. මෙම චන්ද්‍රිකාවලට පෘථිවි පෘෂ්ඨයේ ඇති ඉතා කුඩා දේවල් පවා ඉතා පැහැදිලිව නිරීක්ෂණය කිරීමේ හැකියාව තියෙනවා. රොකට් ලැබ් ආයතනය මීට පෙරත් මෙවැනි චන්ද්‍රිකා අභ්‍යවකාශගත කර ඇති නිසා මෙම අනුමානය බොහෝ දුරට නිවැරදි විය හැකි බවයි විද්‍යාඥයන් පවසන්නේ. ඔවුන්ගේ ඉලෙක්ට්‍රෝන් රොකට්ටුව භාවිතයෙන් සිදුකළ මෙම මෙහෙයුම කිසිදු බාධාවකින් තොරව සාර්ථකව අවසන් කිරීමට ඔවුන්ට හැකි වුණා.
මෙම මෙහෙයුම සජීවීව විකාශය නොකළත්, දියත් කිරීමෙන් විනාඩි 80කට පමණ පසු සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ ඔවුන් මේ පිළිබඳව තහවුරු කළා. මේ වසරේදී පමණක් රොකට් ලැබ් ආයතනය සියලුම මෙහෙයුම් සියයට සියයක් සාර්ථක කර ගැනීමට සමත් වී තිබීම ඔවුන්ගේ දක්ෂතාවය මනාව පෙන්නුම් කරනවා. අභ්‍යවකාශ තාක්ෂණ ක්ෂේත්‍රයේ මෙවැනි රහසිගත මෙහෙයුම් ඉදිරියේදීත් සිදුවනු ඇති බවටයි බොහෝ දෙනා විශ්වාස කරන්නේ.
රොකට් ලැබ් සමාගමෙන් රහසිගත චන්ද්‍රිකාවක් අභ්‍යවකාශයට යවයි
ලෝකයේ ප්‍රසිද්ධ අභ්‍යවකාශ තාක්ෂණ සමාගමක් වන රොකට් ලැබ් (Rocket Lab) ආයතනය පසුගියදා ඉතාමත් රහසිගත මෙහෙයුමක් සාර්ථකව දියත් කළා. ‘Happily Ever Faster’ ලෙස නම් කර තිබූ මෙම මෙහෙයුම හරහා ඔවුන් අභ්‍යවකාශයට යැව්වේ කුමන පාරිභෝගිකයෙකු වෙනුවෙන්ද යන්න පිළිබඳව තවමත් නිල තොරතුරක් ලැබී නැහැ. නවසීලන්තයේ පිහිටි ඔවුන්ගේ දියත් කිරීමේ මධ්‍යස්ථානයෙන් ඉලෙක්ට්‍රෝන් රොකට්ටුවක් මගින් මෙම චන්ද්‍රිකාව පෘථිවියට කිලෝමීටර් 500ක් ඉහළින් පිහිටි කක්ෂයකට සාර්ථකව යොමු කිරීමට ඔවුන් සමත් වුණා.
මෙම මෙහෙයුම සම්බන්ධයෙන් සමාගම වැඩි විස්තර හෙළි නොකළත්, බොහෝ දෙනා අනුමාන කරන්නේ මෙය පෘථිවිය නිරීක්ෂණය කරන ‘BlackSky’ සමාගමට අයත් Gen-3 වර්ගයේ චන්ද්‍රිකාවක් විය හැකි බවයි. මෙම චන්ද්‍රිකාවලට පෘථිවි පෘෂ්ඨයේ ඇති ඉතා කුඩා දේවල් පවා පැහැදිලිව නිරීක්ෂණය කිරීමේ හැකියාව තියෙනවා. රොකට් ලැබ් ආයතනය මේ වසරේ සිදු කළ 16 වැනි සාර්ථක මෙහෙයුම මෙය වන අතර, ඔවුන්ගේ සියලුම මෙහෙයුම් මේ දක්වා කිසිදු බාධාවකින් තොරව සාර්ථකව අවසන් කිරීමට හැකි වීම විශේෂත්වයක්.
මෙම රහසිගත මෙහෙයුම සඳහා ඔවුන් කිසිදු සජීවී විකාශනයක් සිදු නොකිරීම නිසා අභ්‍යවකාශ ලෝලීන් අතර විශාල කුතුහලයක් ඇති වුණා. කෙසේ වෙතත්, අභ්‍යවකාශ ගවේෂණ ක්ෂේත්‍රයේ තවත් වැදගත් පියවරක් තබමින්, ඉතාමත් නිවැරදිව සහ සාර්ථකව මෙම චන්ද්‍රිකාව කක්ෂගත කිරීමට රොකට් ලැබ් ආයතනයට හැකි වුණා. ඉදිරියේදී මෙම රහසිගත මෙහෙයුම පිළිබඳ වැඩිදුර තොරතුරු අනාවරණය වේවි යැයි බොහෝ දෙනා බලාපොරොත්තු වෙනවා.
ඊජිප්තුවේ කාන්තාර අහසේ මැවෙන පර්සීඩ් උල්කාපාත වර්ෂාවේ අපූරු දසුන
මේ දවස්වල අහසේ දකින්න ලැබෙන පර්සීඩ් උල්කාපාත වර්ෂාව ගැන ලෝකය පුරාම ලොකු කතාබහක් තියෙනවා. විශේෂයෙන්ම ඊජිප්තුවේ බටහිර කාන්තාරයේදී තාරකා විද්‍යා ඡායාරූප ශිල්පියෙක් වන ඔසාමා ෆති විසින් ගත්තු අපූරු ඡායාරූප පෙළක් මේ වෙද්දී අන්තර්ජාලයේ ගොඩක් දෙනෙක්ගේ අවධානය දිනාගෙන තියෙනවා. ඔහු මේ දසුන කැමරාවට හසුකරගන්න තත්පර 25ක නිරාවරණ 240ක් එක දිගට භාවිතා කරලා තියෙනවා. ඒ නිසා පෘථිවියේ භ්‍රමණයත් එක්ක තාරකා රවුමට කැරකෙන විදියත්, ඒ මැදින් පර්සීඩ් උල්කාපාත ඉරි ඇඳගෙන යන විදියත් හරිම ලස්සනට මේ ඡායාරූපවලින් බලාගන්න පුළුවන්.
මේ අත්දැකීම ගැන ෆති කියන්නේ ඒක තමන්ගේ ජීවිතේ අමතක නොවන අත්දැකීමක් කියලයි. ඔහු විතරක් නෙවෙයි, තවත් තාරකා විද්‍යා ලෝලීන් දෙසීයක් විතර එදා රෑ කාන්තාරයේ එකතු වෙලා මේ සුන්දර දසුන රසවිඳලා තියෙනවා. පෘථිවිය 109P/Swift-Tuttle කියන වල්ගා තරුව දාලා ගිය සුන්බුන් හරහා ගමන් කරනකොට තමයි මේ වගේ උල්කාපාත වර්ෂාවක් අපිට දකින්න ලැබෙන්නේ. වැලි කැටයක් තරම් පොඩි අංශු පෘථිවි වායුගෝලයට ඇතුළු වෙලා දැවී යනකොට තමයි ඒ ආලෝක ධාරා ඇතිවෙන්නේ. ඇත්තටම මේ වගේ දසුනක් දැකගන්න ලැබෙන එක කොයිතරම් වාසනාවක්ද කියලා අපිට හිතෙනවා නේද?
2004 වසරේ අද වැනි දිනක නාසා ආයතනයේ ජෙනසිස් යානය ඇමරිකාවේ කාන්තාරයකට කඩා වැටුණු හැටි
අද වගේ දවසක, ඒ කියන්නේ 2004 සැප්තැම්බර් 8 වෙනිදා, නාසා ආයතනයේ ‘ජෙනසිස්’ (Genesis) අභ්‍යවකාශ යානය පෘථිවියට ගොඩබෑමේදී විශාල අනතුරකට ලක්වුණා. සූර්යයාගෙන් පිටවන අංශු සාම්පල පෘථිවියට රැගෙන ඒම සඳහා දියත් කළ මේ මෙහෙයුම ඇපලෝ වැඩසටහනෙන් පසුව නාසා ආයතනය සිදු කළ පළමු සාම්පල රැගෙන ඒමේ මෙහෙයුම වුණා. පෘථිවියේ සිට සැතපුම් මිලියනයක් පමණ දුරින් පිහිටි L1 ලැග්‍රේන්ජ් ලක්ෂ්‍යයේදී සූර්ය සුළං අංශු එකතු කරගෙන ආපු මේ යානය, පෘථිවි වායුගෝලයට ඇතුළු වුණාට පස්සේ එහි තිබුණු පැරෂුට් පද්ධතිය ක්‍රියාත්මක වුණේ නැහැ. ඒ නිසා යානය ඉතා වේගයෙන් ඇවිත් ඇමරිකාවේ යූටා කාන්තාරයට කඩා වැටුණා.
මේ අනතුරට හේතු වුණේ යානයේ තිබුණු ගුරුත්වාකර්ෂණ ස්විච හතරක් වැරදි පැත්තට සවි කර තිබීමයි. මේ නිසා පැරෂුට් විවෘත විය යුතු මොහොතේදී ඒවා ක්‍රියාත්මක වුණේ නැහැ. යානය කඩා වැටීමෙන් ඇතුළත තිබුණු වටිනා සාම්පල සියල්ලම කුඩු වී ගියා. නමුත් විද්‍යාඥයන් ඉතා වෙහෙස මහන්සි වෙලා ඒ සුන්බුන් අතරින් යම් ප්‍රමාණයක සාම්පල බේරගන්න සමත් වුණා. මේ සිදුවීම අභ්‍යවකාශ ඉතිහාසයේ කනගාටුදායක සිදුවීමක් වුණත්, ඉන් ලැබුණු අත්දැකීම් පසුව නාසා ආයතනයේ වෙනත් මෙහෙයුම් සාර්ථක කරගන්න උදව් වුණා. අද වගේම දවසක තමයි ලෝක ප්‍රසිද්ධ ‘ස්ටාර් ට්‍රෙක්’ (Star Trek) විද්‍යා ප්‍රබන්ධ කතා මාලාවත් මුල්ම වතාවට රූපවාහිනියෙන් විකාශය වුණේ. ඒක අදටත් ලෝකයේ බොහෝ විද්‍යාඥයන්ට සහ අභ්‍යවකාශ ලෝලීන්ට ලොකු ආභාෂයක් ලබා දෙනවා.
TV BOX OFFICIAL
ආයුබෝවන් හැමෝටම !
ඔන්න අලුත්ම වැඩක්, TV Series වලට පිස්සුවෙන් වගේ ආස කරන ඔයාලා හැමෝටම ලේසියෙන්ම බලන්නයි, ඩවුන්ලෝඩ් කරගන්නයි හැදුව Telegram Channel එකට ඔයාලා හැමෝවම සාදරයෙන් පිළිගන්නවා.
ඉදිරියේදි එන්න තියෙන, ඇවිල්ලා තියෙන ගොඩාක් TV Series මේ @tvbox telegram channel එකෙන් ඔයගොල්ලන්ට බලාගන්න පුලුවන්, ඒ වගේම Request කරලා ඔයාලා කැමති TV Series එක ඉල්ල ගන්නත් පුලුවන්.
ඉතින් රැදී ඉන්න TV BOX Telegram Channel එකත් එක්කම Latest Update බලාගන්න....
සිකුරු ග්‍රහයා තමන්ගේම සඳ ගිල දැමුවාද? විද්‍යාඥයින් සොයාගත් අලුත්ම රහස
අපේ පෘථිවියට සමානකම් බොහොමයක් තියෙන සිකුරු ග්‍රහයාට ඇයි සඳක් නැත්තේ කියලා ඔබ කවදාවත් හිතලා තියෙනවාද? විද්‍යාඥයින් ගොඩක් කාලයක් තිස්සේ මේ ගැන පර්යේෂණ කළා. අලුත්ම තොරතුරු වලට අනුව පෙනී යන්නේ, අතීතයේදී සිකුරුටත් සඳක් තිබෙන්නට ඇති බවත්, පසුව එම සඳ සිකුරු ග්‍රහයා විසින්ම ගිල දමන්නට ඇති බවත්ය. කැලිෆෝනියා විශ්වවිද්‍යාලයේ ස්ටීවන් කේන් ප්‍රමුඛ පර්යේෂණ කණ්ඩායමක් මේ ගැන විශේෂ පරිගණක ආකෘතියක් නිර්මාණය කරලා තියෙනවා.
මේ පර්යේෂකයන් පෙන්වා දෙන්නේ සිකුරු ග්‍රහයාගේ ගුරුත්වාකර්ෂණය සහ සූර්යයාගේ බලපෑම නිසා එම සඳ ක්‍රමයෙන් ග්‍රහයා දෙසට ඇදී ආ බවයි. පෘථිවියේ සඳ අපෙන් ඈතට ගමන් කළත්, සිකුරුගේ සඳට සිදුවී ඇත්තේ වෙනස්ම දෙයක්. ගුරුත්වාකර්ෂණ බලපෑම් නිසා එම සඳ සිකුරු දෙසට ඇදී විත්, අවසානයේදී ග්‍රහයාගේ ගුරුත්වාකර්ෂණයට හසුවී කැබලි වී විනාශ වී ගොස් තිබෙනවා. විශාල සඳක් වුණත් මේ ඉරණමෙන් බේරෙන්න බැරි බවයි ඔවුන්ගේ ගණනය කිරීම්වලින් පැහැදිලි වෙන්නේ.
සිකුරු කියන්නේ පෘථිවියේ නිවුන් සහෝදරයා වුණත්, එහි පවතින අධික උෂ්ණත්වය සහ වායුගෝලීය තත්ත්වයන් නිසා පෘථිවියට වඩා ගොඩක් වෙනස්. කොහොම වුණත්, මේ සොයාගැනීම මගින් සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ග්‍රහලෝකවල පරිණාමය ගැන අපිට අලුත් දැනුමක් ලැබෙනවා. අතීතයේදී සිකුරුට තිබුණු සඳ අද අපිට දකින්න නැති වුණත්, විද්‍යාඥයන්ගේ මේ නවතම හෙළිදරව්ව අභ්‍යවකාශ විද්‍යාවේ තවත් වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විදිහට හඳුන්වන්න පුළුවන්.
නාසා ආයතනයේ අලුත්ම අභ්‍යවකාශ දුරේක්ෂය නැන්සි ග්‍රේස් රෝමන් අභ්‍යවකාශයට යන්න සූදානම්
නාසා ආයතනය තමන්ගේ අලුත්ම සහ දැවැන්තම අභ්‍යවකාශ දුරේක්ෂය වන ‘නැන්සි ග්‍රේස් රෝමන්’ අභ්‍යවකාශයට යවන්න දැන් සියල්ල සූදානම් කරලා තියෙන්නේ. අගෝස්තු 30 වැනිදා ෆ්ලොරිඩාවේ කෙනඩි අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයෙන් ස්පේස්-එක්ස් ෆැල්කන් හෙවි රොකට්ටුවක් මගින් මේ දුරේක්ෂය පෘථිවියේ සිට කිලෝමීටර් මිලියන 1.5ක් ඈතින් පිහිටි අභ්‍යවකාශ කලාපයකට යවන්න නියමිතයි. හබල් දුරේක්ෂයට වඩා සිය ගුණයක විශාල පරාසයක් නිරීක්ෂණය කරන්න පුළුවන් විදිහට නිර්මාණය කරලා තියෙන මේ දුරේක්ෂය, වසර පහක් වැනි කෙටි කාලයක් තුළ තරු බිලියන 20ක් සහ මන්දාකිණි බිලියනයකට අධික ප්‍රමාණයක් ගැන දත්ත ලබා ගන්න නියමිතයි.
මේ දුරේක්ෂයේ හැඩය හරියට අහසේ පාවෙන හෙලිකොප්ටරයක් වගේ. මෙහි තියෙන සූර්ය පැනල මගින් අවශ්‍ය විදුලිය ලබා ගන්නා අතරම, අතිශය සංවේදී උපකරණ සිසිල්ව තබා ගන්නත් උදව් වෙනවා. විශේෂයෙන්ම මෙහි අන්තර්ගත ‘වයිඩ් ෆීල්ඩ් ඉන්ස්ට්‍රියුමන්ට්’ කියන අධි තාක්ෂණික කැමරාව මගින් පෘථිවියේ සිට පෙනෙන පුර පසළොස්වක සඳකටත් වඩා විශාල අභ්‍යවකාශ කොටසක් එකවර ඡායාරූප ගත කරන්න පුළුවන්. මේ නවීන තාක්ෂණය නිසා අලුතින් ග්‍රහලෝක ලක්ෂ දෙකක් පමණ සොයා ගන්න පුළුවන් වෙයි කියලා විද්‍යාඥයන් බලාපොරොත්තු වෙනවා. මේ මෙහෙයුම අභ්‍යවකාශ ගවේෂණ ඉතිහාසයේ තවත් සුවිශේෂී සන්ධිස්ථානයක් වේවි.
හබල් දුරේක්ෂය අභ්‍යවකාශයේ දැවැන්ත ‘සුපර් බබල්’ එකක් සොයා ගනී
අපේ ක්ෂීරපථයට ආසන්නව පිහිටි ‘ලොකු මැගලනික් ක්ලවුඩ්’ (LMC) නම් මන්දාකිණියේ අලුත්ම අභ්‍යවකාශ දසුනක් හබල් දුරේක්ෂය මගින් ලබාගෙන තියෙනවා. මේ අපූරු ඡායාරූපයේ තියෙන්නේ N44 ලෙස හඳුන්වන දැවැන්ත නෙබියුලාවක්. මේ නෙබියුලාවේ විශේෂත්වය තමයි එහි මධ්‍යයේ තියෙන දැවැන්ත හිස් අවකාශය. විද්‍යාඥයන් මේකට ‘සුපර් බබල්’ එකක් කියලා කියනවා. මේ හිස් අවකාශය ආලෝක වර්ෂ 210ක් පමණ පළලින් යුක්තයි. ඒ කියන්නේ අපේ සූර්යයා සහ ප්ලූටෝ අතර දුර වගේ සිය ගුණයක් විශාල ප්‍රදේශයක් මේකෙන් ආවරණය වෙනවා.
මේ වගේ දැවැන්ත හිස් අවකාශයක් ඇති වෙන්න හේතුව විදිහට විද්‍යාඥයන් අනුමාන කරන්නේ එහි මධ්‍යයේ තිබූ තරු පිපිරීම් හෙවත් සුපර්නෝවා පිපිරීම් හෝ තරු වලින් පිටවන ප්‍රබල සුළං නිසා අවට තිබූ වායු ඉවත් වී යාමයි. මේ නෙබියුලාව ‘එමිෂන් නෙබියුලාවක්’ විදිහටත් හඳුන්වනවා. ඒ කියන්නේ එහි ඇති වායු තරු වලින් ලැබෙන ශක්තිය නිසා ඉතා දීප්තිමත්ව බබළනවා. මේ නෙබියුලාව තරු උපත ගැන අධ්‍යයනය කරන්න විද්‍යාඥයන්ට ලැබුණු ඉතා හොඳ අවස්ථාවක්. හබල් දුරේක්ෂය මගින් මෙහි තරු ලක්ෂ පහක් පමණ නිරීක්ෂණය කර ඇති අතර, ඉන් තිස් දහසක් පමණ තවමත් ඉතා ළාබාල තරු බවයි පැවසෙන්නේ. අභ්‍යවකාශයේ මේ වගේ අරුමපුදුම දේවල් දකිනකොට විශ්වය කොයිතරම් නම් පුදුම සහගතද කියලා අපිට හිතෙනවා නේද?