Trending in Community
4,880 views
The Mentalist (2008) – සම්පූර්ණ විචාරය, ආදායම් වාර්තා සහ රසමුසු තතු
4,167 views
Spider-Man: Brand New Day (2026) – සම්පූර්ණ විචාරය, ආදායම් වාර්තා සහ රසමුසු තතු
4,030 views
The End of Oak Street (2026) – සම්පූර්ණ විචාරය, ආදායම් වාර්තා සහ රසමුසු තතු
4,005 views
Motor City (2026) – සම්පූර්ණ විචාරය, ආදායම් වාර්තා සහ රසමුසු තතු
3,993 views
Facing El Chapo (2026) – සම්පූර්ණ විචාරය, ආදායම් වාර්තා සහ රසමුසු තතු
3,698 views
Chennai Love Story (2026) – සම්පූර්ණ විචාරය, ආදායම් වාර්තා සහ රසමුසු තතු
3,681 views
Mutiny (2026) – සම්පූර්ණ විචාරය, ආදායම් වාර්තා සහ රසමුසු තතු
3,440 views
Batman: Knightfall Part 1: Knightfall (2026) – සම්පූර්ණ විචාරය, ආදායම් වාර්තා සහ රසමුසු තතු
US
Log in to share your thoughts with the community...
Space & Astronomy
Continue
loading more posts...
Create New Group
Post a Free Community Ad
Create Custom Movie List
IMDb & Letterboxd style ranked collections & recommendations

සූර්ය පද්ධතියේ අභ්යන්තරයට යන බෙපිකොලොම්බෝ මෙහෙයුම බුධ ග්රහයා වෙත ළඟා වෙයි
අපේ සූර්ය පද්ධතියේ හිරුට ආසන්නතම ග්රහයා වන බුධ ග්රහයා ගවේෂණය කිරීම සඳහා යුරෝපීය අභ්යවකාශ ඒජන්සිය (ESA) සහ ජපාන අභ්යවකාශ ගවේෂණ ඒජන්සිය (JAXA) එක්ව දියත් කළ ‘බෙපිකොලොම්බෝ’ (BepiColombo) මෙහෙයුම මේ වන විට ඉතා තීරණාත්මක අදියරකට පැමිණ තිබෙනවා. 2018 වසරේදී අභ්යවකාශයට යැවූ මෙම යානා දෙක, එනම් යුරෝපයේ Mercury Planetary Orbiter සහ ජපානයේ Mercury Magnetospheric Orbiter, තම ප්රධාන ප්රවාහන මොඩියුලයෙන් වෙන් වී බුධ ග්රහයා වෙත ගමන් කිරීම ආරම්භ කර තිබෙනවා. මෙය අභ්යවකාශ ඉතිහාසයේ ඉතා වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් ලෙසයි සැලකෙන්නේ.
මෙම යානා දෙක නොවැම්බර් 21 වන දින බුධ ග්රහයාගේ ගුරුත්වාකර්ෂණයට හසුවන අතර, ඉන්පසුව දෙසැම්බර් මාසයේදී ඒවායේ අවසන් කක්ෂගත කිරීම් සිදු කිරීමට නියමිතයි. 2027 වසරේ මාර්තු මාසය වන විට මෙම යානා දෙකම තම නියමිත කක්ෂයන් වෙත ළඟා වී බුධ ග්රහයා පිළිබඳ විද්යාත්මක පර්යේෂණ ආරම්භ කරනු ඇති. බුධ ග්රහයාගේ මතුපිට සිතියම්ගත කිරීම, එහි අභ්යන්තර ස්වභාවය සහ චුම්භක ක්ෂේත්රය පිළිබඳව ගැඹුරින් අධ්යයනය කිරීම මෙම මෙහෙයුමේ ප්රධාන අරමුණයි.
මෙතෙක් සූර්ය පද්ධතියේ අඩුම අවධානයක් යොමු වූ ග්රහලෝකයක් වන බුධ ග්රහයා ගැන අලුත්ම තොරතුරු දැනගන්නට මෙම මෙහෙයුම විශාල පිටුවහලක් වේවි. බුධ ග්රහයාගේ රහස් සොයා යන මෙම දීර්ඝ ගමන පිළිබඳව ලොව පුරා සිටින විද්යාඥයන් විශාල බලාපොරොත්තු තබාගෙන ඉන්නවා. ඉදිරි වසර කිහිපය තුළ බුධ ග්රහයා ගැන අප නොදන්නා බොහෝ දේ මෙම මෙහෙයුම හරහා හෙළි කරගන්න පුළුවන් වේවි.
අභ්යවකාශ ගවේෂණයට ශක්තියක් වෙමින් නාසා ආයතනය සිය Deep Space Network ජාලය පුළුල් කරයි
අභ්යවකාශයේ ඈත කෙළවරේ සැරිසරන යානා සමඟ සම්බන්ධතා පවත්වා ගන්නා නාසා ආයතනයේ ‘Deep Space Network’ හෙවත් DSN ජාලය මේ දිනවල විශාල වෙනසකට ලක්වෙමින් තිබෙනවා. වොයේජර් යානා වගේම තවත් අභ්යවකාශ යානා 40කට අධික ප්රමාණයක් මේ ජාලය මත යැපෙන නිසා නාසා ආයතනය කැලිෆෝනියාවේදී අලුතින් අඩි 114ක දැවැන්ත රේඩියෝ ඇන්ටෙනාවක් සවිකර තිබෙනවා. විශේෂයෙන්ම අනාගතයේදී සිදුකිරීමට නියමිත ආටෙමිස් සඳ ගවේෂණ ව්යාපෘති නිසා අභ්යවකාශ සන්නිවේදන ජාලයට විශාල පීඩනයක් එල්ල වී තිබෙනවා. මිනිසුන් සහිත මෙහෙයුම්වලට ප්රමුඛතාවය දිය යුතු නිසා රොබෝ යානා සඳහා පවතින සන්නිවේදන අවකාශය සීමා වීමේ අවදානමක් පවතින බවයි විශේෂඥයන් පවසන්නේ.
මෙම නව ඇන්ටෙනාව පසුගිය අගෝස්තු 3 වැනිදා සිට ක්රියාත්මක වුණා. මෙය නාසා ආයතනයේ ‘Aperture Enhancement Project’ යටතේ සැලසුම් කර ඇති ඇන්ටෙනා හයෙන් පස්වැන්නයි. 2029 වසර වන විට ඕස්ට්රේලියාවේ කැන්බරා සංකීර්ණයේදී අවසාන ඇන්ටෙනාවත් සවිකිරීමෙන් පසු මෙම ව්යාපෘතිය සම්පූර්ණ වෙනවා. 1963 වසරේදී ආරම්භ කළ මෙම ජාලය ඇපලෝ 11 සඳ ගමනේ සිට අද දක්වාම අභ්යවකාශ ගවේෂණයේ කොඳු නාරටිය ලෙස කටයුතු කරනවා. ඉදිරියේදී සඳ මත ස්ථිර කඳවුරක් පිහිටුවීමට නාසා ආයතනය සැලසුම් කර තිබෙන නිසා, මෙවැනි නවීකරණයන් අභ්යවකාශයේ අනාගතය වෙනුවෙන් ඉතාමත් වැදගත් වෙනවා.
නැන්සි ග්රේස් රෝමන් අභ්යවකාශ දුරේක්ෂය අභ්යවකාශයේදී අවදි වෙයි
නාසා ආයතනය විසින් අභ්යවකාශගත කළ නවතම සහ බලවත්ම දුරේක්ෂය වන නැන්සි ග්රේස් රෝමන් දුරේක්ෂය මේ වන විට එහි ගමනාන්තය වෙත ගමන් කරමින් පවතින අතර, විද්යාඥයන් විසින් එහි උපකරණ ක්රියාත්මක කිරීමේ මූලික පියවර සාර්ථකව ආරම්භ කර තිබෙනවා. පෘථිවියේ සිට සැතපුම් මිලියනයක් පමණ දුරින් පිහිටි L2 කක්ෂය වෙත ගමන් කරන මෙම දුරේක්ෂය, සූර්යයාගේ ආලෝකයෙන් ආරක්ෂා වෙමින් විශ්වයේ රහස් සොයා බැලීමට සූදානම් වෙනවා. මේ දිනවල එහි ප්රධාන උපකරණ වන Wide Field Instrument සහ Coronagraph Instrument පරීක්ෂා කිරීම් සහ ක්රමාංකන කටයුතු සිදුවෙමින් පවතිනවා.
මෙම දුරේක්ෂයේ ඇති මෙගාපික්සල් 300ක අධෝරක්ත කැමරාව මගින් විශ්වයේ අඳුරු ශක්තිය සහ පදාර්ථ ව්යාප්තිය පිළිබඳව ඉතා පැහැදිලි දත්ත ලබා ගැනීමට නාසා විද්යාඥයන් බලාපොරොත්තු වෙනවා. විශේෂයෙන්ම, අභ්යවකාශයේ අධික ශීතල තත්ත්වයන් යටතේ ක්රියාත්මක වීමට අවශ්ය පරිසරය සකස් කරමින්, උපකරණවල උෂ්ණත්වය පාලනය කිරීමේ සංකීර්ණ ක්රියාවලියක් මේ වන විට සිදුවෙමින් පවතිනවා. දුරේක්ෂයේ ඇති කැමරා සහ දෘශ්ය පද්ධති මගින් ලබා දෙන මූලික දත්ත ඉතා සාර්ථක බවත්, සියලුම පද්ධති නියමිත පරිදි ක්රියාත්මක වන බවත් නාසා ආයතනය තහවුරු කර තිබෙනවා.
තවත් මාසයක පමණ කාලයක් මෙම පරීක්ෂණ කටයුතු සිදුකිරීමෙන් පසුව, රෝමන් දුරේක්ෂයට විශ්වයේ ගැඹුරු තැන් නිරීක්ෂණය කිරීමේ සැබෑ මෙහෙයුම ආරම්භ කරන්න පුළුවන්. දුරස්ථ තරු වටා ගමන් කරන ග්රහලෝක සොයා ගැනීමටත්, විශ්වයේ විශාල ප්රදේශවල ඡායාරූප ගැනීමටත් මෙම දුරේක්ෂය මගින් විශාල දායකත්වයක් ලැබෙනු ඇති බවයි විද්යාඥයන් පවසන්නේ. අභ්යවකාශ ගවේෂණ ඉතිහාසයේ තවත් සුවිශේෂී සන්ධිස්ථානයක් සනිටුහන් කරමින් මෙම දුරේක්ෂය ඉදිරියේදී අපට විශ්වය ගැන අලුත්ම තොරතුරු රැසක් ගෙන එනු ඇති.
Sinhala subtitles සමග.Movie /Tv serious free බලනන්
`Your ultimate destination for Movies & TV Series 🍿`
✅_*Hardcoded Sinhala subtitles have been added for both DOWNLOAD and online watching*_
⬇️*_Download the latest movies._*
`Start streaming now on cineflix ✨`
```🌐 Visit Link :-```
> *🎬 CINEFLIX*
Marvel රසිකයින්ට සුබ ආරංචියක්: VisionQuest බලන්න Proton VPN හරහා ලැබෙන දැවැන්ත වට්ටම
ඔන්න Marvel රසිකයින්ට ගොඩක් වැදගත් ආරංචියක් තියෙනවා. 2026 ඔක්තෝබර් 14 වෙනිදා එළිදැක්වෙන අලුත්ම Marvel කතා මාලාව වන ‘VisionQuest’ ලෝකයේ ඕනෑම තැනක ඉඳන් බාධාවකින් තොරව බලන්න දැන් ඔබට පුළුවන්. මේ සඳහා හොඳම විසඳුම තමයි Proton VPN කියන්නේ. දැනට පවතින විශේෂ දීමනාවක් යටතේ වසර දෙකක දායකත්වයක් සඳහා ඔබට 70%ක දැවැන්ත වට්ටමක් ලබාගන්න පුළුවන්. ඒ අනුව මාසිකව වැය වෙන්නේ ඩොලර් 2.99ක් වගේ ඉතා අඩු මුදලක්. මේ හරහා ඔබට ඩොලර් 168ක ඉතිරියක් කරගන්නත් අවස්ථාව ලැබෙනවා.
Proton VPN කියන්නේ ආරක්ෂාව අතින් ඉහළම තැනක තියෙන සේවාවක්. TechRadar සහ T3 වැනි ප්රමුඛ පෙළේ තාක්ෂණික වෙබ් අඩවි පවා මේ සඳහා තරු 4.5ක ඉහළ අගය කිරීමක් ලබා දීලා තියෙනවා. මේ VPN එක භාවිතා කිරීමෙන් ඔබට විවිධ රටවලට පනවා ඇති සීමාවන් (geo-blocking) මගහැරලා, ඔබට අවශ්ය ඕනෑම වෙබ් අඩවියක් හෝ ස්ට්රීමින් සේවාවක් ආරක්ෂිතව භාවිතා කරන්න පුළුවන්. විශේෂයෙන්ම ඔබ විදේශ රටක ඉන්නකොට පොදු Wi-Fi ජාලයකට සම්බන්ධ වෙද්දී ඔබේ පෞද්ගලික දත්ත ආරක්ෂා කරගන්නත්, අනවශ්ය වෙළඳ දැන්වීම් අවහිර කරගන්නත් මේක ගොඩක් උදව් වෙනවා.
‘VisionQuest’ කතා මාලාව වගේම තවත් ජනප්රිය Sci-fi කතා මාලා රැසක්ම මේ හරහා බාධාවකින් තොරව නරඹන්න ඔබට හැකියාව තියෙනවා. Proton VPN එකේ තියෙන විශේෂත්වය තමයි එකම දායකත්වයකින් උපාංග 10ක් දක්වා සම්බන්ධ කරගන්න පුළුවන් වීම. ඒ වගේම දින 30ක් ඇතුළත මුදල් ආපසු ලබාගැනීමේ සහතිකයකුත් ඔවුන් ලබා දෙනවා. ඉතින් ඔබත් Marvel රසිකයෙක් නම් හෝ අන්තර්ජාලයේ ආරක්ෂිතව සැරිසරන්න කැමති කෙනෙක් නම්, මේ අවස්ථාව මගහැර ගන්න එපා. අදම Proton VPN වෙබ් අඩවියට ගිහින් මේ වට්ටම ලබාගන්න.
ජේම්ස් වෙබ් දුරේක්ෂයෙන් චරිකලෝ ග්රහකයේ වළලු ගැන අලුත්ම හෙළිදරව්වක්
අභ්යවකාශ විද්යාඥයන් ජේම්ස් වෙබ් දුරේක්ෂය භාවිතයෙන් ඉතාමත් පුදුම හිතෙන සොයාගැනීමක් කරලා තියෙනවා. සෙනසුරු වගේ විශාල ග්රහලෝකවලට විතරක් නෙවෙයි, සෞරග්රහ මණ්ඩලයේ තියෙන ඉතා කුඩා වස්තූන්ටත් වළලු පද්ධති තියෙන්න පුළුවන් කියලා කලින් දැනගෙන හිටියත්, දැන් හොයාගෙන තියෙන්නේ ‘චරිකලෝ’ කියන කුඩා ග්රහකයේ වළලු කාලයත් එක්ක වෙනස් වෙනවා කියන එකයි. පෘථිවියේ ඉඳන් සූර්යයාට තියෙන දුර වගේ 17 ගුණයක් ඈතින්, සෙනසුරු සහ යුරේනස් අතර ගමන් කරන මේ පුංචි ග්රහකයට වළලු දෙකක් තියෙනවා. 2013 දී මුලින්ම මේ ගැන දැනගත්තත්, ජේම්ස් වෙබ් දුරේක්ෂයේ තියෙන දියුණු තාක්ෂණය නිසා දැන් මේ වළලුවල සිදුවෙන වෙනස්කම් ඉතාම පැහැදිලිව නිරීක්ෂණය කරන්න විද්යාඥයන්ට පුළුවන් වෙලා තියෙනවා.
ස්පාඤ්ඤයේ ඇන්ඩලූසියා තාරකා විද්යා ආයතනයේ පර්යේෂකයන් පිරිසක් මේ ගැන අධ්යයනය කරලා තියෙන්නේ තරු ආලෝකය අවහිර වීමක් හරහා සිදුවන ‘ස්ටෙලර් ඔකල්ටේෂන්’ (stellar occultation) කියන ක්රමවේදය පාවිච්චි කරලා. එහිදී ඔවුන් දැකලා තියෙනවා චරිකලෝගේ ඇතුළු වළල්ලේ පාරාන්ධතාව වැඩි වෙද්දී, පිටත වළල්ලේ පාරාන්ධතාව අඩු වෙන බව. මේ වගේ වෙනස්කම් සිදුවීම විද්යාඥයන්ට ලොකු ප්රශ්නයක් වෙලා තියෙන්නේ, සාමාන්යයෙන් කුඩා වස්තූන්ගේ වළලු ස්ථාවරව පවතිනවා කියලා තමයි කලින් හිතාගෙන හිටියේ. මේ සොයාගැනීමත් එක්ක කුඩා අභ්යවකාශ වස්තූන්ගේ පරිණාමය සහ ඒවායේ වළලු පද්ධති හැදෙන විදිය ගැන ආයෙත් අලුතින් හිතන්න සිද්ධ වෙලා තියෙනවා. ඇත්තටම මේ වළලු ඇයි මෙහෙම වෙනස් වෙන්නේ කියන එක තවමත් අභිරහසක් විදියටයි පවතින්නේ.
මැන්ඩලෝරියන් සහ ග්රොගු අවසානයේ ඩිස්නි ප්ලස් හරහා රසිකයන් අතරට
ස්ටාර් වෝර්ස් රසිකයන් බොහෝ දෙනෙක් බලාගෙන හිටපු ‘ද මැන්ඩලෝරියන් ඇන්ඩ් ග්රොගු’ (The Mandalorian and Grogu) චිත්රපටය දැන් ඩිස්නි ප්ලස් (Disney+) ඔස්සේ නැරඹීමේ අවස්ථාව උදාවෙලා තියෙනවා. ඇත්තටම මේ චිත්රපටය මුලින්ම තිරගත වුණේ සිනමාහල්වල වුණත්, ඒක එතරම් සාර්ථක වුණේ නැහැ. ඒ නිසාම මේ නිර්මාණය තමන්ගේ සැබෑ නිවහන වන ස්ට්රීම් කිරීමේ ලෝකයට නැවත පැමිණීම ගැන රසිකයන් ගොඩක් සතුටින් ඉන්නේ. ජොන් ෆැව්රෝගේ අධ්යක්ෂණයෙන් සහ ඩේව් ෆිලෝනිගේ තිර රචනයෙන් හැඩවුණු මේ චිත්රපටයේ පෙඩ්රෝ පැස්කල් ප්රධාන චරිතයට පණ පොවනවා.
කතාව ගැන කියනවා නම්, අධිරාජ්යය බිඳ වැටීමෙන් පස්සේ ගැලැක්සිය පුරා විසිරී ඉන්න ඉතිරි වෙලා ඉන්න සතුරන්ගෙන් නව ජනරජය ආරක්ෂා කරගන්න ඩින් ජාරින් සහ ඔහුගේ ගෝලයා වන ග්රොගුට පැවරෙන අභියෝගාත්මක ගමන තමයි මෙයින් දිග හැරෙන්නේ. මේ චිත්රපටය දැනටමත් 4K Ultra HD සහ බ්ලූ-රේ (Blu-ray) මාධ්යවලින් නිකුත් වෙලා තියෙනවා වගේම, විශේෂ එකතුකරන්නන්ගේ සංස්කරණ පවා වෙළඳපොළට ඇවිත් තියෙනවා. ඉතින්, ඔයාලත් ස්ටාර් වෝර්ස් ලෝකයේ රසිකයෙක් නම්, අදම ඩිස්නි ප්ලස් හරහා මේ අපූරු අත්දැකීම විඳගන්න පුළුවන්.
මේ දිනවල සිනමාහල්වල අලුත් චිත්රපට අඩු නිසා, මේ චිත්රපටය ඩිස්නි ප්ලස් වෙත පැමිණීම බොහෝ දෙනෙක්ට හොඳ අවස්ථාවක් වෙලා තියෙනවා. මාසික ගාස්තු ගෙවලා ඔබට පහසුවෙන්ම මේ චිත්රපටය නිවසේ ඉඳන්ම නරඹන්න පුළුවන්. ඉතින්, මැන්ඩලෝරියන් සහ ග්රොගුගේ මේ අලුත්ම ගමනට එකතු වෙන්න ඔයාලත් සූදානම්ද?
විශ්වයේ අභිරහසක් වූ අඳුරු පදාර්ථ හඳුනා ගැනීමට විද්යාඥයන්ට හැකි වේද?
අපේ විශ්වයේ තියෙන මුළු ස්කන්ධයෙන් 85%ක්ම අඳුරු පදාර්ථ හෙවත් ‘ඩාර්ක් මැටර්’ (Dark Matter) වලින් සමන්විත වුණත්, ඒ දේවල් මොනවාද කියලා තවමත් කාටවත් හරියටම හොයාගන්න බැරි වෙලා තියෙනවා. ඒත් දැන් විද්යාඥයන්ට මේ ගැන ලොකු බලාපොරොත්තුවක් ඇති වෙලා තියෙන්නේ. ඇමරිකාවේ දකුණු ඩැකෝටා ප්රාන්තයේ භූගත පර්යේෂණාගාරයක තියෙන ‘LUX-ZEPLIN’ කියන දැවැන්ත උපකරණය මගින් අඳුරු පදාර්ථ වලට අයත් විය හැකි අංශුවක සලකුණක් හඳුනාගෙන තියෙනවා. මේක ඇත්තටම සිදුවුණා නම්, ඒක විද්යා ලෝකයේ පෙරළිකාර සොයාගැනීමක් වේවි.
මේ පර්යේෂණය සඳහා ටොන් 10ක ද්රව සෙනෝන් (Liquid Xenon) භාවිතා කරලා තියෙනවා. විද්යාඥයන් කියන විදිහට මේ අංශුව ප්රෝටෝනයකට වඩා 200 ගුණයක් විශාල විය හැකි බවයි පේන්න තියෙන්නේ. මේ අංශුව සාමාන්ය පදාර්ථ සමඟ අන්තර්ක්රියා කරන ආකාරය දැනට තියෙන විද්යාත්මක සිද්ධාන්ත වලට වඩා වෙනස්. මේක තවම තහවුරු කරගන්න බැරි වුණත්, මේ වගේ තවත් එකක් දෙකක් හරි හඳුනාගන්න ලැබුණොත් අඳුරු පදාර්ථ කියන්නේ මොනවාද කියන ප්රශ්නයට අපිට උත්තර හොයාගන්න පුළුවන් වේවි.
දැනට මේක 100%ක්ම තහවුරු වෙලා නැති වුණත්, විද්යාඥයන් මේ ගැන දිගින් දිගටම පර්යේෂණ කරනවා. මේ සොයාගැනීමෙන් විශ්වයේ සැඟවුණු රහස් රැසක් හෙළි කරගන්න පුළුවන් වෙයි කියලා තමයි ලෝකයේ ඉන්න ප්රමුඛ පෙළේ විද්යාඥයන් බලාපොරොත්තු වෙන්නේ. ඉදිරියේදී මේ ගැන තවත් තොරතුරු දැනගන්න අපිට පුළුවන් වේවි.
TV BOX OFFICIAL
ආයුබෝවන් හැමෝටම !
ඔන්න අලුත්ම වැඩක්, TV Series වලට පිස්සුවෙන් වගේ ආස කරන ඔයාලා හැමෝටම ලේසියෙන්ම බලන්නයි, ඩවුන්ලෝඩ් කරගන්නයි හැදුව Telegram Channel එකට ඔයාලා හැමෝවම සාදරයෙන් පිළිගන්නවා.
ඉදිරියේදි එන්න තියෙන, ඇවිල්ලා තියෙන ගොඩාක් TV Series මේ @tvbox telegram channel එකෙන් ඔයගොල්ලන්ට බලාගන්න පුලුවන්, ඒ වගේම Request කරලා ඔයාලා කැමති TV Series එක ඉල්ල ගන්නත් පුලුවන්.
ඉතින් රැදී ඉන්න TV BOX Telegram Channel එකත් එක්කම Latest Update බලාගන්න....
අභ්යවකාශයේ සටන් වදින ඇමරිකාවේ අලුත්ම අභ්යවකාශ යුද අභ්යාසය
ඇමරිකානු අභ්යවකාශ විධානය මෑතකදී ඉතිහාසයේ පළමු වතාවට ‘ඇපලෝ මැනුවර්ස්’ (Apollo Maneuvers) නමින් අභ්යවකාශ යුද අභ්යාසයක් පවත්වලා තියෙනවා. මේකෙන් බලාපොරොත්තු වෙන්නේ අභ්යවකාශයේදී චන්ද්රිකා සහ අභ්යවකාශ යානා එකිනෙක ආසන්නයේ ඉතා දක්ෂ ලෙස හැසිරවීමට පුරුදු වීමයි. සරලව කිව්වොත්, ගුවන් යානා අතර සිදුවන ‘ඩෝග් ෆයිට්’ (dogfighting) හෙවත් ගුවන් සටන් වගේම, අභ්යවකාශයේදීත් එකිනෙක යානා අතර සටන් කිරීමේ හැකියාව දියුණු කරගන්න තමයි ඇමරිකාව මේ උත්සාහ කරන්නේ. මේ අභ්යාසය සඳහා ජාත්යන්තර හවුල්කරුවනුත් සම්බන්ධ වෙලා තියෙනවා.
අභ්යවකාශයේදී යානා එකිනෙක වටා ඉතා වේගයෙන් සහ නිවැරදිව හැසිරවීම මගින් සතුරාගේ චන්ද්රිකා අක්රිය කිරීම හෝ ඒවායේ සන්නිවේදන කටයුතු අඩපණ කිරීමේ හැකියාව ලබාගන්න මේ රටවල් උත්සාහ කරනවා. ඇමරිකානු අභ්යවකාශ හමුදාවේ ප්රධානීන් පවසන විදිහට, අභ්යවකාශයේදී නිරන්තරයෙන් සහ විශාල පරිමාණයෙන් යානා හැසිරවීමේ හැකියාව තියෙන පාර්ශවයට තමයි අභ්යවකාශයේ යුද වාසිය හිමිවෙන්නේ. දැනටමත් චීනය වැනි රටවල් මෙවැනි තාක්ෂණයන් අත්හදා බලමින් ඉන්න නිසා, ඇමරිකාවත් තමන්ගේ ආරක්ෂක වැඩපිළිවෙලවල් තවත් ශක්තිමත් කරමින් ඉන්නවා.
කෙසේ වෙතත්, මේ වගේ සටන් සඳහා අවශ්ය වන විශේෂිත ‘අභ්යවකාශ අවි’ හෝ ‘ඕබිටල් ඉන්ටර්සෙප්ටර්ස්’ (orbital interceptors) තවමත් ඇමරිකාව සතුව සම්පූර්ණයෙන්ම නැති බවයි වාර්තා වෙන්නේ. අනාගතයේදී පෘථිවි කක්ෂය තුළ යුද්ධයක් ඇති වුණොත් එය කොයි වගේ වෙයිද කියන එක තවමත් ලෝකයටම ලොකු ප්රශ්නයක්. කොහොම වුණත්, මේ අභ්යාසය හරහා ඇමරිකාව අභ්යවකාශ යුද කලාව තවත් පියවරක් ඉදිරියට තියලා තියෙනවා.
තාරකා විද්යාඥයින් සොයාගත් අමුතුම ජල ග්රහලෝකය අවසානයේදී තාරකාව විසින් ගිලගනු ලබයි
අභ්යවකාශ විද්යාඥයින් පිරිසක් පෘථිවියේ සිට ආලෝක වර්ෂ 335ක් දුරින් පිහිටි අතිශය උණුසුම් ජලයෙන් පිරුණු අමුතුම ග්රහලෝකයක් සොයාගෙන තියෙනවා. HD 176071 b ලෙස නම් කර ඇති මෙම ග්රහලෝකය පෘථිවිය මෙන් දෙගුණයකට වඩා විශාල වන අතර, එහි ස්කන්ධයෙන් අඩක්ම ජලය බවයි විද්යාඥයින් පවසන්නේ. මෙය තමන්ගේ මව් තාරකාව වටා ඉතාම කෙටි කාලයකින්, එනම් පැය 14කින් පමණ වටයක් ගමන් කරනවා. තාරකාවට ඉතාම ආසන්නයෙන් පිහිටා තිබීම නිසා මෙම ග්රහලෝකය දරුණු ගුරුත්වාකර්ෂණ බලපෑම්වලට ලක්වෙමින් පවතින අතර, අවසානයේදී එම තාරකාව විසින්ම මෙම ග්රහලෝකය ගිලගනු ඇති බවටයි අනාවැකි පළවෙන්නේ.
විශේෂම කාරණය තමයි, සාමාන්යයෙන් මෙවැනි ග්රහලෝක තාරකාවලින් නිකුත් වන අධික විකිරණ නිසා වායුගෝලය අහිමි වී කුඩා වී යනවා. නමුත් මෙම ග්රහලෝකය එම නීතිය බිඳ දමමින් තවමත් ඉතා ක්රියාකාරී වායුගෝලයක් පවත්වාගෙන යනවා. එහි ඇති ඝන වලාකුළු ආලෝකය පරාවර්තනය කරන ආකාරය නිරීක්ෂණය කිරීමෙන් විද්යාඥයින්ට මෙය තහවුරු කරගන්න පුළුවන් වුණා. සාමාන්යයෙන් ග්රහලෝක සොයාගන්නා ‘ට්රාන්සිට්’ ක්රමයට වඩා වෙනස්ව, තාරකාවේ ආලෝකය ග්රහලෝකය මත වැදී පරාවර්තනය වන ආකාරය අධ්යයනය කරමින් ඉතා අපහසුවෙන් තමයි පර්යේෂකයන් මෙම සොයාගැනීම සිදුකර තිබෙන්නේ. අභ්යවකාශයේ සැඟවී ඇති තවත් බොහෝ රහස් පිළිබඳව දැනගන්න ලැබෙන මෙවැනි සොයාගැනීම් ඇත්තටම ඉතාමත් විස්මිතයි.
පෞද්ගලික චන්ද්රිකා සහ කෘත්රිම බුද්ධිය: පෘථිවිය නිරීක්ෂණය කිරීමේ නව යුගයක වාසි සහ අවදානම්
අද වෙනකොට අපේ පෘථිවිය ගැන තොරතුරු හොයන්න අභ්යවකාශයේ තියෙන චන්ද්රිකා විශාල කාර්යභාරයක් ඉටු කරනවා. ඒත් එක්කම අලුතින්ම එළියට ආපු OECD වාර්තාවකින් කියන්නේ, මේ තාක්ෂණය දියුණු වෙනකොට ඒකෙන් ලැබෙන වාසි වගේම ලොකු අවදානම් කිහිපයකුත් මතුවෙලා තියෙනවා කියලා. විශේෂයෙන්ම කෘත්රිම බුද්ධිය හෙවත් AI තාක්ෂණය සහ චන්ද්රිකා දත්ත එකතු වුණාම, ඕනෑම කෙනෙකුට ඉතාම පැහැදිලිව පෘථිවියේ සිදුවන දේවල් නිරීක්ෂණය කරන්න පුළුවන් වෙලා තියෙනවා. මේක පරිසරය ආරක්ෂා කරගන්න වගේම නීති විරෝධී දේවල් අල්ලන්නත් ලොකු උදව්වක් වෙනවා.
ඒත් මේ දත්තවල තියෙන ද්විත්ව ස්වභාවය නිසා ජාතික ආරක්ෂාවට සහ පුද්ගලික පෞද්ගලිකත්වයට ලොකු තර්ජනයක් එල්ල වෙන්න පුළුවන්. එකම චන්ද්රිකාවකින් නීති විරෝධී ධීවර කටයුතු වගේම හමුදා කටයුතුත් නිරීක්ෂණය කරන්න පුළුවන් නිසා ඒක ලොකු ගැටලුවක්. ඒ විතරක් නෙවෙයි, වැරදි විදිහට හදපු හෝ වෙනස් කරපු චන්ද්රිකා ඡායාරූප නිසා වැරදි තොරතුරු සමාජගත වෙන්නත් ඉඩ තියෙනවා. මේ නිසා අනාගතයේදී මේ දත්ත භාවිතය ගැන වඩාත් සැලකිලිමත් වෙන්න සිද්ධ වෙනවා.
මේ ගැන අදහස් දක්වන Space42 වැනි ආයතන කියන්නේ, මේ අභියෝග ජයගන්න නම් ජාත්යන්තර සහයෝගීතාවය අත්යවශ්ය බවයි. රජයන්ට තමන්ගේ රටේ ආරක්ෂාව සහ වියදම් පාලනය කරගන්න මේ තාක්ෂණය පාවිච්චි කරන්න පුළුවන් වුණත්, ඒක සිද්ධ වෙන්න ඕනේ ඉතාම වගකීමෙන් සහ විනිවිදභාවයකින් යුතුවයි. මොකද තාක්ෂණය දියුණු වෙන තරමටම අපේ පෞද්ගලිකත්වය සහ ආරක්ෂාව සුරක්ෂිත කරගන්න එකත් ලොකු අභියෝගයක් වෙලා තියෙනවා.