අඟහරු ග්‍රහයා කිව්වම අපේ මතකයට එන්නේ රතු පාට කාන්තාරයක් විතරමයි. හැබැයි යුරෝපීය අභ්‍යවකාශ ඒජන්සියේ ‘මාර්ස් එක්ස්ප්‍රස්’ යානය මගින් ලබාගත්ත අලුත්ම ඡායාරූපවලින් දකින්න ලැබෙන්නේ හරිම පුදුම හිතෙන දර්ශනයක්. අඟහරුගේ කයිසර් ආවාටය ඇතුලේ තියෙන මේ වැලි කඳු හරියට දියවෙච්ච ලෝහ තට්ටුවක් වගේ දිලිසෙනවා. ඇත්තටම මේවා ලෝහ නෙවෙයි, අඟහරුගේ ශීත කාලයට වැලි කඳු මත තැන්පත් වෙන කාබන් ඩයොක්සයිඩ් හෙවත් වියළි අයිස් තට්ටුවක්. මේ අයිස් සහ වැලි මත ආලෝකය පතිත වුණාම තමයි ඒ වගේ අමුතු දිලිසෙන ස්වභාවයක් ඇතිවෙන්නේ.
මේ වැලි කඳු හැදිලා තියෙන්නේ ගිනිකඳු ආශ්‍රිතව ලැබෙන බැසෝල්ට් වැලිවලින්. අඟහරුගේ සාමාන්‍ය රතු පාටට හේතු වන යකඩ ඔක්සයිඩ් වෙනුවට මේවා තද පැහැයක් ගන්නවා. කිලෝමීටර් ගණනාවක් පුරා විහිදෙන මේ දැවැන්ත වැලි කඳු මීටර් 100කට වඩා උසයි. අතීතයේ අඟහරුගේ වායුගෝලය අදට වඩා ඝනකමින් යුක්තව තිබුණා නම්, මේ තරම් දැවැන්ත වැලි කඳු නිර්මාණය වෙන්න ඒ කාලයේ තිබුණු ප්‍රබල සුළං බලපෑවා වෙන්න පුළුවන් කියලා විද්‍යාඥයන් විශ්වාස කරනවා.
2003 වසරේ ඉඳන් අඟහරු වටා ගමන් කරන මේ යානය මගින් අඟහරුගේ භූ විද්‍යාත්මක ඉතිහාසය ගැන වටිනා තොරතුරු ගොඩක් අපිට දැනගන්න ලැබෙනවා. අඟහරු කියන්නේ හිතන තරම් නිහඬ, පාළු තැනක් නෙවෙයි කියන එක මේ දර්ශනවලින් හොඳටම පැහැදිලි වෙනවා. තවමත් අපිට නොදන්නා බොහෝ දේවල් මේ රතු ග්‍රහයාගේ මතුපිට සැඟවිලා තියෙනවා.
Discussion & Feedback