අද වගේ දවසක, ඒ කියන්නේ 2011 සැප්තැම්බර් 10 වෙනිදා, නාසා ආයතනය සඳේ ගුරුත්වාකර්ෂණය ගැන අධ්‍යයනය කරන්න ඉතාමත් වැදගත් මෙහෙයුමක් දියත් කළා. මේක තමයි GRAIL (Gravity Recovery and Interior Laboratory) මෙහෙයුම. මේ සඳහා ‘එබ්’ (Ebb) සහ ‘ෆ්ලෝ’ (Flow) නමින් හඳුන්වපු නිවුන් යානා දෙකක් තමයි යොදා ගත්තේ. මේ යානා දෙක සඳ වටා ගමන් කරමින් සඳේ මතුපිට තියෙන අසමාන ගුරුත්වාකර්ෂණ බලයන් ඉතාම නිවැරදිව සිතියම්ගත කළා. ඇත්තටම සඳ කියන්නේ පිටතින් පේනවා වගේම එකම විදිහේ ගල් ගෝලයක් නෙවෙයි. සඳේ අභ්‍යන්තරයේ තියෙන ඝනත්වය වෙනස් නිසා ගුරුත්වාකර්ෂණයේත් වෙනස්කම් තියෙනවා. මේවාට තමයි ‘මැස්කොන්’ (mascons) කියලා කියන්නේ. බිලියන ගණනකට කලින් සඳ මත සිද්ධ වුණු දැවැන්ත උල්කාපාත ගැටීම් නිසා තමයි මේවා නිර්මාණය වෙලා තියෙන්නේ කියලා විද්‍යාඥයන් තහවුරු කරගත්තා.
මේ මෙහෙයුමේ තවත් විශේෂත්වයක් තමයි පාසල් ළමයින්ගේ සහභාගීත්වය. මේ යානාවල තිබුණු ‘මූන්කෑම්’ (MoonKam) කැමරා පද්ධතිය නිර්මාණය කළේ විශ්වවිද්‍යාල සිසුන් විසින්. ඒ වගේම මේ යානා දෙකට ‘එබ්’ සහ ‘ෆ්ලෝ’ කියලා නම් තිබ්බේ ඇමරිකාවේ ප්‍රාථමික පාසලක සිසුන් පිරිසක්. මාස නවයකට ආසන්න කාලයක් සඳ වටා කැරකිලා දත්ත එකතු කරපු මේ යානා දෙක, ඉන්ධන අවසන් වුණාට පස්සේ 2012 දෙසැම්බර් මාසයේදී සඳේ උත්තර ධ්‍රැවය ආසන්නයට කඩා වැටෙන්න සැලැස්සුවා. ඒක කළේ සඳේ තියෙන ඓතිහාසික ස්ථානවලට හානියක් නොවෙන්නයි. අදටත් මේ දත්ත සඳේ අභ්‍යන්තරය ගැන අපිට තියෙන ලොකුම දැනුම් සම්භාරයක් විදිහට සැලකෙනවා.
Discussion & Feedback