අද වගේ දවසක, ඒ කියන්නේ 1993 අගෝස්තු 28 වෙනිදා, නාසා ආයතනයේ ගැලීලියෝ අභ්‍යවකාශ යානය අභ්‍යවකාශ ගවේෂණ ඉතිහාසයේ ඉතාමත් වැදගත් සොයාගැනීමක් කළා. බ්‍රහස්පති ග්‍රහයා බලා ගමන් කරමින් සිටි ගැලීලියෝ යානය, අයිඩා (Ida) නම් ග්‍රහකය අසලින් ගමන් කරන අතරතුර තමයි මේ පුදුම සහගත දේ දැකගන්න ලැබුණේ. ඒ වෙනකම් විද්‍යාඥයන් හිතාගෙන හිටියේ ග්‍රහකවලට චන්ද්‍රයන් ඉන්න පුළුවන් කියලා විතරයි, නමුත් ගැලීලියෝ යානය ඒක ඇත්තක් බව ඔප්පු කරලා පෙන්නුවා. මේ ග්‍රහකය වටා කුඩා චන්ද්‍රයෙක් පරිභ්‍රමණය වෙන බව මුලින්ම තහවුරු වුණේ මේ ගමනේදී. පසුව මේ චන්ද්‍රයාට ‘ඩැක්ටිල්’ (Dactyl) කියලා නමකුත් තිබුණා.
ගැලීලියෝ යානය පැයට සැතපුම් 28,000ක විතර වේගයකින් අයිඩා ග්‍රහකයට සැතපුම් 1,500ක් ළඟින් ගමන් කළා. ඇත්තටම මේ චන්ද්‍රයා ගැන මුලින්ම සොයාගත්තේ ගැලීලියෝ යානයෙන් ලැබුණු දත්ත පරීක්ෂා කරපු ඇන් හාර්ච් කියන විද්‍යාඥවරියයි. මේ සොයාගැනීමෙන් පස්සේ තමයි විද්‍යාඥයන්ට තේරුණේ ග්‍රහකවලට චන්ද්‍රයන් ඉන්න එක සාමාන්‍ය දෙයක් වෙන්න පුළුවන් කියලා. 1989දී අභ්‍යවකාශගත වුණු ගැලීලියෝ යානය, 1995දී බ්‍රහස්පති වෙත ළඟා වෙලා වසර ගණනාවක් පුරා වටිනා තොරතුරු රැසක් ලෝකයට ලබා දුන්නා. අභ්‍යවකාශ ගවේෂණයේ මේ වගේ සුවිශේෂී සිදුවීම් අදටත් අපේ දැනුම පුළුල් කරන්න ලොකු උදව්වක් වෙනවා.
Discussion & Feedback