නාසා ආයතනය විසින් අභ්‍යවකාශගත කිරීමට නියමිත අති නවීන නැන්සි ග්‍රේස් රෝමන් අභ්‍යවකාශ දුරේක්ෂය මගින් විශ්වයේ සිදුවන අතිශය භයානක සහ විස්මිත සිදුවීම් රැසක් අනාවරණය කරගන්න පුළුවන් වෙයි කියලා විද්‍යාඥයන් බලාපොරොත්තු වෙනවා. විශේෂයෙන්ම කළු කුහර මගින් තරු කැබලි කර ආහාරයට ගන්නා ‘ටයිඩල් ඩිස්රප්ෂන් ඉවෙන්ට්ස්’ (TDEs) ලෙස හැඳින්වෙන සිදුවීම් හඳුනාගැනීමට මෙය විශාල පිටුවහලක් වේවි. තාරකාවක් කළු කුහරයකට ඉතාම ආසන්නයට ගිය විට, එහි ඇති දැවැන්ත ගුරුත්වාකර්ෂණය නිසා තාරකාව ඇඹරී ගොස් විනාශ වී යන ආකාරය මේ හරහා අපිට දැකගන්න පුළුවන්.
විශ්වයේ ආරම්භක යුගයේදී මේ කළු කුහර කොතරම් වේගයෙන් වර්ධනය වුණාද කියන එක තවමත් ලොකු ප්‍රශ්නයක්. ජේම්ස් වෙබ් දුරේක්ෂයට පවා සොයාගන්න බැරි වුණු අභිරහස් රැසක් විසඳන්න රෝමන් දුරේක්ෂයට හැකියාව ලැබෙනවා. විශේෂයෙන්ම විශ්වයේ වයස අවුරුදු බිලියන 11ක් හෝ 12ක් වුණු ‘කොස්මික් නූන්’ කාලයේදී සිදුවුණු මේ වගේ සිදුවීම් දහස් ගණනක් නිරීක්ෂණය කරන්න රෝමන් දුරේක්ෂයට පුළුවන්. මේ දත්ත හරහා කළු කුහරවල වර්ධනය සහ විශ්වයේ මුල් කාලීන ඉතිහාසය ගැන අපිට අලුත්ම දැනුමක් ලැබෙනු ඇති.
2026 අගෝස්තු 30 වැනිදා අභ්‍යවකාශගත කිරීමට නියමිත මෙම දුරේක්ෂය, අභ්‍යවකාශ විද්‍යාවේ නව පරිච්ඡේදයක් සනිටුහන් කරනු ඇති බවයි විද්‍යාඥයන් පවසන්නේ. අභ්‍යවකාශයේ සැඟවී ඇති කළු කුහරවල ක්‍රියාකාරකම් සහ ඒවායේ ආහාර ගැනීමේ රටාවන් ගැන වඩාත් පැහැදිලි චිත්‍රයක් මවාගන්න මේ නවීන තාක්ෂණය අපිට උදව් වේවි. විශ්වයේ අභිරහස් සොයා යන මේ ගමනේදී රෝමන් දුරේක්ෂය ඇත්තටම සුවිශේෂී මෙවලමක් වේවි.
Discussion & Feedback