යුරෝපීය අභ්‍යවකාශ ඒජන්සියට අයත් ‘මාස් එක්ස්ප්‍රස්’ (Mars Express) යානය මගින් අඟහරු ග්‍රහයාගේ මතුපිට පිහිටි ‘ෂියාපරෙලි’ (Schiaparelli) නම් දැවැන්ත ආවාටයේ ඉතා පැහැදිලි සහ විශ්මයජනක දසුන් පෙළක් ලබාගෙන තියෙනවා. මේ ආවාටය බොහෝ දෙනෙක් දන්නේ ජනප්‍රිය ‘ද මාෂන්’ (The Martian) චිත්‍රපටයේ මාක් වොට්නි නම් ගගනගාමියා අතරමං වන ස්ථානය ලෙසයි. කිලෝමීටර් 460ක පමණ විශාලත්වයකින් යුත් මෙම ආවාටය, වසර බිලියන ගණනකට පෙර අඟහරු මත ජලය ගලා ගිය බවට සාක්ෂි දරන භූගෝලීය කලාපයක් ලෙසත් හඳුන්වන්න පුළුවන්.
මෙම ආවාටය නම් කරලා තියෙන්නේ ඉතාලි ජාතික තාරකා විද්‍යාඥ ජියෝවානි ෂියාපරෙලි සිහිපත් කිරීම සඳහායි. ඔහු තමයි අඟහරු මතුපිට තිබූ ඇළ මාර්ග වැනි දේ මුලින්ම නිරීක්ෂණය කළේ. කාලයත් එක්ක සිදුවූ ගිනිකඳු පිපිරීම් සහ ජල ගැලීම් නිසා මෙම ආවාටය අතීතයට වඩා තරමක් ගොඩවී තිබුණත්, අදටත් එය අඟහරුගේ ඉතිහාසය අධ්‍යයනය කරන්න වැදගත් තැනක්. මාස් එක්ස්ප්‍රස් යානයේ ඇති විශේෂ කැමරා තාක්ෂණය මගින් ලබාගත් මෙම ත්‍රිමාණ දසුන් හරහා අඟහරුගේ භූගෝලීය ස්වභාවය ගැන තවත් බොහෝ දේ දැනගන්න විද්‍යාඥයන්ට අවස්ථාව ලැබෙනවා.
අඟහරු මත ජීවයක් තිබුණාද යන්න ගැන තවමත් නිශ්චිත සාක්ෂි හමුවී නැතත්, මෙවැනි ගවේෂණ මගින් අඟහරුගේ අතීතය සහ එහි පැවති ජල මූලාශ්‍ර ගැන අපට විශාල දැනුමක් ලැබෙනවා. අභ්‍යවකාශ ගවේෂණයේ නවතම තොරතුරු සහ අඟහරුගේ රහස් සොයා යන මේ ගමන ඇත්තටම හරිම ආකර්ෂණීයයි.
Discussion & Feedback