යුරෝපීය අභ්යවකාශ ඒජන්සියට අයත් ‘මාස් එක්ස්ප්රස්’ (Mars Express) යානය මගින් අඟහරු ග්රහයාගේ ඉතාමත් සුවිශේෂී ප්රදේශයක අලුත්ම දර්ශන පෙළක් ලබාගෙන තියෙනවා. මේ දර්ශනවලින් දැකගන්න ලැබෙන්නේ ‘ෂියාපරෙලි’ (Schiaparelli) නමින් හැඳින්වෙන දැවැන්ත ආවාටයයි. විශේෂත්වය තමයි, ජනප්රිය ‘ද මාෂන්’ (The Martian) චිත්රපටයේ මාර්ක් වොට්නි නමැති ගගනගාමියා අඟහරු මත අතරමං වන ස්ථානය ලෙස යොදාගෙන තියෙන්නෙත් මේ ආවාටය වීම. කිලෝමීටර් 460ක් පමණ විශාල මේ ආවාටය වසර බිලියන ගණනාවකට පෙර අඟහරු මත ජලය ගලා ගිය බවට සාක්ෂි දරන වැදගත් භූ විද්යාත්මක කලාපයක්.
මාස් එක්ස්ප්රස් යානයේ ඇති අධි විභේදන කැමරා පද්ධතිය මගින් මේ ප්රදේශයේ ත්රිමාණ දර්ශන ලබාගෙන තියෙනවා. අතීතයේදී අඟහරු මත ජලය ගලා ගිය බවත්, ඒ හරහා ග්රහයාගේ භූගෝලීය ස්වරූපය වෙනස් වූ බවත් විද්යාඥයන් පෙන්වා දෙනවා. ඉතාලි ජාතික තාරකා විද්යාඥ ජියෝවානි ෂියාපරෙලි සිහිවීම පිණිස නම් කර ඇති මේ ආවාටය, කාලයත් සමඟ විවිධ අවසාදිත තැන්පත් වීම නිසා දැන් තරමක් නොගැඹුරු මට්ටමකයි තියෙන්නේ. අභ්යවකාශ ගවේෂණ ක්ෂේත්රයේ නව තාක්ෂණය භාවිතයෙන් අඟහරුගේ අතීතය ගැන මෙවැනි තොරතුරු දැනගන්න ලැබීම ඇත්තටම පුදුම හිතෙන දෙයක්. අඟහරුගේ රහස් සොයා යන මේ ගමනේදී ලැබෙන මෙවැනි දර්ශන මගින් අඟහරු ග්රහයාගේ ගෝලීය සිතියම තව තවත් පැහැදිලි කරගන්න විද්යාඥයන්ට ලොකු උදව්වක් ලැබෙනවා.
Discussion & Feedback