ජේම්ස් වෙබ් අභ්යවකාශ දුරේක්ෂය මගින් විශ්වයේ ඈත අතීතයේදී සොයාගත් අමුතුම ආකාරයේ ‘කුඩා රතු තිත්’ (little red dots) ගැන විද්යාඥයන් කාලයක් තිස්සේ ලොකු කුතුහලයකින් හිටියේ. මේවා ඉතා කුඩා වගේම දීප්තිමත් රතු පැහැති වස්තූන් විදිහට තමයි පෙනෙන්නේ. මුලින් හිතුවේ මේවා කළු කුහර මගින් බලගැන්වෙන ක්වේසාර් (quasars) කියලා වුණත්, ඒවායේ තිබෙන ආලෝක රටාවන් සහ එක්ස්-රේ කිරණ නොමැති වීම නිසා විද්යාඥයන් ලොකු ගැටලුවකට මුහුණ දුන්නා. දැන් අලුත්ම පර්යේෂණවලින් හෙළි වෙලා තියෙන්නේ මේ කුඩා රතු තිත් කියන්නේ අනාගතයේදී සම්පූර්ණ මන්දාකිණි බවට පත්වෙන මූලික අවස්ථාවන් බවයි.
ඇරිසෝනා විශ්වවිද්යාලයේ පර්යේෂකයන් කණ්ඩායමක් විසින් ‘සගුවාරෝ’ (Saguaro) ලෙස නම් කරපු මන්දාකිණියක් නිරීක්ෂණය කරලා තියෙනවා. මේ මන්දාකිණියේ මධ්යය හරියටම අර කියන කුඩා රතු තිත්වල ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරනවා. විශේෂයෙන්ම හබල් දුරේක්ෂය සහ චන්ද්රා එක්ස්-රේ නිරීක්ෂණාගාරය මගින් ලබාගත්ත දත්තවලින් පේන විදිහට, මේවා ඇතුළේ සැඟවුණු ක්රියාකාරී කළු කුහර තියෙනවා. මේ සොයාගැනීමෙන් පේන්නේ විශ්වයේ මුල් කාලයේ තිබුණු මේ අභිරහස් වස්තූන් කාලයත් එක්ක පරිණාමය වෙලා අද අපි දකින විශාල මන්දාකිණි බවට පත්වෙන ආකාරයයි. මේක විශ්වයේ ආරම්භය තේරුම් ගන්න විද්යාඥයන්ට ලැබුණු ලොකු ජයග්රහණයක් විදිහට හඳුන්වන්න පුළුවන්.

Discussion & Feedback