ජේම්ස් වෙබ් අභ්‍යවකාශ දුරේක්ෂය මගින් විශ්වයේ ඈත අතීතයේදී සොයාගත් අමුතුම ආකාරයේ ‘කුඩා රතු තිත්’ (little red dots) පිළිබඳව විද්‍යාඥයන්ට දැන් අලුත් තොරතුරු ටිකක් ලැබිලා තියෙනවා. මේවා ඇත්තටම මොනවාද සහ ඒවා කොහොමද පරිණාමය වෙන්නේ කියන එක කාලයක් තිස්සේ ලොකු ප්‍රශ්නයක් වෙලා තිබුණා. මුලින් හිතුවේ මේවා කළු කුහර මගින් බලගැන්වෙන ක්වේසාර් (quasars) වගේ දේවල් කියලා, නමුත් මේවායේ තියෙන අමුතු රතු පාට සහ එක්ස්-රේ විමෝචනයක් නොමැති වීම නිසා විද්‍යාඥයන් හිතුවේ මේවා වායූන්ගෙන් පිරුණු අමුතුම තරු වර්ගයක් කියලා.
දැන් පර්යේෂකයන් පිරිසක් විශ්වාස කරන්නේ මේ කුඩා රතු තිත් කාලයත් එක්ක පරිණාමය වෙලා අද අපි දකින විශාල මන්දාකිණිවල කේන්ද්‍රස්ථාන බවට පත්වෙනවා කියලයි. විශේෂයෙන්ම ‘සගුවාරෝ’ (Saguaro) කියලා නම් කරපු මන්දාකිණියක් නිරීක්ෂණය කිරීමෙන් පස්සේ තමයි මේ අදහස තහවුරු වුණේ. මේ මන්දාකිණියේ මධ්‍යයේ තියෙන රතු පැහැති කොටස හරියටම අර මුලින් තිබුණු රතු තිත්වල ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරනවා. ඒ වගේම මෙහි තියෙන එක්ස්-රේ විමෝචනය මගින් පැහැදිලි වෙන්නේ, මේවා ඇතුළේ සැඟවුණු ක්‍රියාකාරී කළු කුහරයක් තියෙන බවයි. මේ සොයාගැනීම මගින් විශ්වයේ මුල් කාලීන ව්‍යුහයන් කොහොමද අද තියෙන මන්දාකිණි බවට පත්වුණේ කියන එක ගැන අපිට ලොකු අවබෝධයක් ලබාගන්න පුළුවන් වෙනවා.
Discussion & Feedback