විශ්වය බිහිවුණු අලුතම තිබුණු තත්ත්වය ගැන තොරතුරු හොයන්න විද්‍යාඥයන් දශක දෙකකට වැඩි කාලයක් තිස්සේ කරපු උත්සාහය අවසානයේ සාර්ථක වෙලා තියෙනවා. ලෝකයේ බලවත්ම අංශු ත්වරකය වන ‘ලොකු හැඩ්‍රන් ඝට්ටකය’ (LHC) භාවිතා කරලා, විශ්වයේ ආරම්භයේ තිබුණු අධික උණුසුම් සහ ඝනත්වයකින් යුත් ‘ක්වාක්-ග්ලූඕන් ප්ලාස්මා’ තත්ත්වය විද්‍යාඥයන් විසින් නිර්මාණය කරලා තියෙනවා. මේ ප්ලාස්මා එක හරහා අංශු ගමන් කරනකොට ඇතිවෙන ‘විසරණ තරංග’ (diffusion wake) නිරීක්ෂණය කරගන්න ඔවුන්ට පුළුවන් වෙලා තියෙන්නේ මේ පාර තමයි. බෝට්ටුවක් වතුරේ යනකොට පිටුපසින් රැළි ඇතිවෙනවා වගේ, මේ අංශු ගමන් කරනකොටත් ප්ලාස්මා එකේ රැළි ඇතිවෙනවා කියලා තමයි විද්‍යාඥයන් කියන්නේ.
මේ පර්යේෂණය මෙහෙයවපු ඉලිනොයිස් විශ්වවිද්‍යාලයේ පර්යේෂකයන් පවසන විදිහට, මේ සොයාගැනීම මගින් විශ්වයේ මුල් අවධියේ සිදුවුණු දේවල් ගැන වඩාත් නිවැරදි අවබෝධයක් ලබාගන්න පුළුවන් වෙනවා. මීට කලින් මේ තරංග හඳුනාගන්න උත්සාහ කළත්, ඒවායේ සංඥා ඉතාම සියුම් නිසා පැහැදිලිව දකින්න ලැබුණේ නැහැ. නමුත් මේ පාර ඔවුන් ඊයම් පරමාණු දෙකක් එකිනෙක ගැටීමෙන් ඇතිවෙන ‘ඩයිජෙට්’ (dijet) සිදුවීම් උපයෝගී කරගෙන, ඉතාම පැහැදිලිව මේ තරංග රටා හඳුනාගන්න සමත් වුණා. මේ සුවිශේෂී සොයාගැනීම ගැන විස්තර ‘Physical Review Letters’ සඟරාවේ පසුගියදා පළ වුණා. මේක ඇත්තටම විශ්වයේ රහස් හෙළි කරගන්න විද්‍යා ලෝකයේ ලැබුණු ලොකු ජයග්‍රහණයක් විදිහට හඳුන්වන්න පුළුවන්.
Discussion & Feedback