ලොව පුරා සිටින මිලියන ගණනක් රසිකයින් ආදරය කරන ‘ස්ටාර් ට්‍රෙක්’ (Star Trek) විද්‍යා ප්‍රබන්ධ කතා මාලාවට දැන් වයස අවුරුදු 60ක් පිරෙනවා. 1966 සැප්තැම්බර් 8 වැනිදා මුල්ම වරට රූපවාහිනියෙන් විකාශය වුණු මේ අපූරු නිර්මාණය, දශක හයක් පුරා චිත්‍රපට, රූපවාහිනී කතා මාලා සහ සජීවීකරණ නිර්මාණ රැසක් හරහා ලෝකයම දිනාගන්න සමත් වුණා. මේ සුවිශේෂී සංවත්සරය සැමරීම සඳහා පැරාමවුන්ට් ආයතනය ඇතුළු ලොව පුරා සිටින රසිකයින් විවිධ වැඩසටහන් රැසක් සංවිධානය කරලා තියෙනවා.

මේ සැමරුම් උත්සව අතරට ස්ටාර් ට්‍රෙක් චිත්‍රපටවල 4K සංස්කරණ සිනමාහල්වල තිරගත කිරීම, විශේෂ රූපවාහිනී වැඩසටහන් සහ ප්‍රදර්ශන ඇතුළත් වෙනවා. විශේෂයෙන්ම ලන්ඩනයේ විද්‍යා කෞතුකාගාරයේදී එකම අවස්ථාවක වැඩිම පිරිසක් එකතු වෙලා ‘වල්කන් සැලියුට්’ (Vulcan salute) සංඥාව පෙන්වමින් ලෝක වාර්තාවක් පිහිටුවීමටත් රසිකයින් සූදානම් වෙනවා. ඒ වගේම හොලිවුඩයේ ජින් රොඩන්බෙරිගේ තාරකාව අලුත්වැඩියා කිරීම සහ ජාත්‍යන්තර අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයේ සිටින ගගනගාමීන් පවා මේ සැමරුමට එක්වීම ඉතාමත් විශේෂයි.

මේ සැමරුම් උත්සවවලදී රසිකයින්ට සීමිත සංස්කරණයේ ‘එන්ටප්‍රයිස්’ පොප්කෝන් බාල්දි වැනි විශේෂ තිළිණ ලබාගන්නත් අවස්ථාව ලැබෙනවා. දශක හයක් පුරා මිනිසුන්ගේ සිත් තුළ බලාපොරොත්තු සහ විද්‍යාත්මක කුතුහලය දල්වපු මේ අපූරු කතා මාලාව ඉදිරියටත් තවත් වසර ගණනාවක් සාර්ථකව පවතීවා කියා අපිත් ප්‍රාර්ථනා කරමු. ඔබත් ස්ටාර් ට්‍රෙක් රසිකයෙක් නම් මේ සැමරුම්වලට එක්වෙන්න අමතක කරන්න එපා!

අභ්‍යවකාශයේ තියෙන නාසා ආයතනයේ නීල් ගෙරල්ස් ස්විෆ්ට් නිරීක්ෂණාගාරය (Neil Gehrels Swift Observatory) ගැන අලුත්ම ආරංචිය තමයි මේ. පසුගිය කාලේ මේ දුරේක්ෂය කක්ෂගතව තියාගන්න ලොකු උත්සාහයක් ගත්තත්, ඒ සඳහා දියත් කරපු විශේෂ ගලවා ගැනීමේ මෙහෙයුම අසාර්ථක වුණා. ඒ නිසා මාස ගණනාවක් තිස්සේ අක්‍රිය කරලා තිබුණ මේ දුරේක්ෂයේ ප්‍රධාන උපකරණ දෙකක් නාසා ආයතනය විසින් පසුගිය අගෝස්තු 26 වෙනිදා නැවතත් ක්‍රියාත්මක කළා. දැනට එහි එක්ස්-රේ සහ පාරජම්බුල කිරණ නිරීක්ෂණ උපකරණ වැඩ කරනවා. තුන්වෙනි උපකරණය වන බර්ස්ට් ඇලර්ට් ටෙලස්කෝප් එකත් ඉදිරි සති කිහිපය ඇතුළත නැවත වැඩ පටන් ගන්න පුළුවන් වෙයි කියලා තමයි බලාපොරොත්තු වෙන්නේ.

ඇත්තටම මේ ස්විෆ්ට් දුරේක්ෂය අභ්‍යවකාශයේ සිදුවෙන පුපුරා යාම් වගේ හදිසි දේවල් නිරීක්ෂණය කරන්න හරිම වැදගත් එකක්. 2004 අවුරුද්දේ දියත් කරපු මේ දුරේක්ෂයට තමන්ගේ කක්ෂය උසස් කරගන්න අවශ්‍ය එන්ජින් පද්ධතියක් නැහැ. ඒ නිසා පෘථිවි වායුගෝලයේ බලපෑම නිසා මේකේ ආයු කාලය ටිකෙන් ටික අඩු වෙමින් පවතිනවා. කටලයිස්ට් ස්පේස් සමාගමේ ‘ලින්ක්’ (LINK) කියන රොබෝ යානය යොදාගෙන මේක බේරගන්න හදපු උත්සාහය අසාර්ථක වුණත්, ස්විෆ්ට් දුරේක්ෂය තවමත් විශ්වයේ රහස් සොයන්න තමන්ගේ උපරිම දායකත්වය ලබා දෙනවා. කොහොම වුණත්, මේ දුරේක්ෂයේ අනාගතය ගැන තවමත් තියෙන්නේ අවිනිශ්චිත තත්ත්වයක්.

අපේ සූර්ය පද්ධතිය නිර්මාණය වුණේ කොහොමද කියන එක ගැන විද්‍යාඥයන් අලුත්ම සොයාගැනීමක් කරලා තියෙනවා. මීට අවුරුදු බිලියන 4.6කට කලින් සූර්යයා බිහිවෙන කාලේ පෘථිවියට වැටුණු උල්කාපාතයක තිබිලා හමුවුණු දූවිලි අංශු කිහිපයක් පරීක්ෂා කරලා තමයි මේ තොරතුරු හොයාගෙන තියෙන්නේ. ඇන්ටාක්ටිකාවෙන් හමුවුණු මේ උල්කාපාතය ඇතුළේ තියෙන දූවිලි අංශු සූර්ය පද්ධතියේ ආරම්භක අවධියේම නිර්මාණය වුණු ඒවා බවයි විද්‍යාඥයන් කියන්නේ. සාමාන්‍යයෙන් අපි හිතාගෙන හිටියේ සූර්ය පද්ධතිය හැදෙන්න ප්‍රධානම හේතුව වුණේ ගුරුත්වාකර්ෂණය කියලා, නමුත් මේ අලුත් පර්යේෂණයෙන් පේනවා චුම්භක ක්ෂේත්‍රයත් ඒ සඳහා ලොකු බලපෑමක් කරලා තියෙනවා කියලා.

මේ දූවිලි අංශු පරීක්ෂා කරපු පර්ඩියු විශ්වවිද්‍යාලයේ සහ MIT ආයතනයේ විද්‍යාඥයන් පවසන්නේ, සූර්යයා බිහිවෙන්න කලින් තිබුණු වායු සහ දූවිලි වලාකුළ තැටියක හැඩයට පත් වෙන්න මේ චුම්භක ක්ෂේත්‍රය ලොකු උදව්වක් වෙලා තියෙනවා කියලයි. ඒ කාලේ තිබුණු චුම්භක ක්ෂේත්‍රය පෘථිවියේ චුම්භක ක්ෂේත්‍රයටත් වඩා ගොඩක් බලවත් එකක් වෙන්න ඇති කියලා තමයි ඔවුන් අනුමාන කරන්නේ. මේ සොයාගැනීම ඇත්තටම හරිම වැදගත්. මොකද, සූර්ය පද්ධතියේ මුල්ම කාලේ සිද්ධ වුණු දේවල් ගැන අපිට තියෙන දැනුම මේකෙන් තවත් වැඩි වෙනවා. සරලවම කිව්වොත්, ග්‍රහලෝක හැදෙන්න කලින් තිබුණු ඒ අභ්‍යවකාශ තැටිය හැඩගැස්වීමේදී චුම්භකත්වය කියන්නේ අමතක කරන්න බැරිම සාධකයක් බව මේ පර්යේෂණයෙන් පැහැදිලි වෙනවා.

පසුගියදා නවසීලන්තයේ පිහිටි රොකට් ලැබ් ආයතනය විසින් ‘හැපිලි එවර් ෆාස්ටර්’ (Happily Ever Faster) නමින් නම් කරපු විශේෂ මෙහෙයුමක් සාර්ථකව දියත් කළා. මේ මෙහෙයුම හරහා රහසිගත පාරිභෝගිකයෙක් වෙනුවෙන් පෘථිවිය නිරීක්ෂණය කරන චන්ද්‍රිකාවක් කිලෝමීටර් 500ක් ඉහළින් පිහිටි පෘථිවි කක්ෂයට යවන්න ඔවුන් කටයුතු කළා. මේ දියත් කිරීම ගැන වැඩි විස්තරයක් හෝ සජීවී විකාශනයක් ඔවුන් සිදු නොකළ නිසා මේ ගැන ලෝකය පුරා ලොකු කුතුහලයක් ඇති වෙලා තියෙනවා.

කෙසේ වෙතත්, බොහෝ දෙනෙක් අනුමාන කරන්නේ මේක ‘බ්ලැක් ස්කයි’ (BlackSky) සමාගමට අයත් අති නවීන පෘථිවි නිරීක්ෂණ චන්ද්‍රිකාවක් වෙන්න පුළුවන් කියලයි. මේ චන්ද්‍රිකාවලට පෘථිවි පෘෂ්ඨයේ තියෙන ඉතා කුඩා දේවල් පවා ඉතා පැහැදිලිව නිරීක්ෂණය කරන්න පුළුවන් හැකියාවක් තියෙනවා. රොකට් ලැබ් ආයතනය මේ වසරේ සිදු කළ 16 වැනි සාර්ථක මෙහෙයුම විදිහට මෙය වාර්තා වෙනවා. ඔවුන්ගේ ‘ඉලෙක්ට්‍රෝන්’ රොකට්ටුව භාවිතයෙන් සිදු කළ මේ මෙහෙයුම කිසිම බාධාවකින් තොරව සාර්ථකව අවසන් කරන්න ඔවුන්ට හැකි වුණා.

මේ වසරේදී පමණක් රොකට් ලැබ් ආයතනය අභ්‍යවකාශ මෙහෙයුම් රැසක් සාර්ථකව සිදු කරලා තියෙනවා. ඒ වගේම ඔවුන්ගේ සියලුම මෙහෙයුම් මේ දක්වා 100%ක් සාර්ථක වීම විශේෂත්වයක්. රහසිගතව සිදු කළත්, මේ වගේ දියුණු තාක්ෂණික මෙහෙයුම් මගින් අනාගතයේදී අභ්‍යවකාශ ක්ෂේත්‍රයේ විශාල වෙනස්කම් සිදුවෙයි කියලා තමයි විද්‍යාඥයන් විශ්වාස කරන්නේ.

අභ්‍යවකාශ ලෝලීන් වෙනුවෙන්ම වෙන්වුණු ජනප්‍රිය ‘දිස් වීක් ඉන් ස්පේස්’ (This Week In Space) පොඩ්කාස්ට් මාලාවේ 227 වැනි කථාංගය මේ දිනවල අභ්‍යවකාශ ලෝලීන් අතර ලොකු කතාබහක් ඇති කරලා තියෙනවා. මේ විශේෂ කථාංගයට ස්ටාර් ට්‍රෙක් (Star Trek) නිර්මාණවල දෘශ්‍ය සහ තාක්ෂණික පැතිකඩ හැඩගැන්වූ ප්‍රවීණ නිර්මාණ ශිල්පී මයිකල් ඔකුඩා එක්වෙලා ඉන්නවා. ස්ටාර් ට්‍රෙක් ආරම්භ වී වසර 60ක් ගතවී තිබුණත්, අදටත් එහි ඇති ජනප්‍රියත්වය සහ තාක්ෂණික දියුණුව ගැන මෙහිදී ඉතා රසවත් ලෙස සාකච්ඡා කරනවා. රොඩ් පයිල් සහ තාරික් මලික් විසින් මෙහෙයවන මෙම වැඩසටහන හරහා අභ්‍යවකාශ ගවේෂණයේ අලුත්ම තොරතුරු සහ අභ්‍යවකාශ තරඟයේ වත්මන් තත්ත්වය ගැන ඔබට දැනගන්න පුළුවන්.

මේ අතර, අභ්‍යවකාශ ගවේෂණයට උනන්දුවක් දක්වන අයට තවත් විශේෂ අවස්ථාවක් ලැබිලා තියෙනවා. ඔබටත් ඔබේම ස්පේස්-එක්ස් (SpaceX) ෆැල්කන් 9 රොකට්ටුවක් නිවසේදීම දියත් කරන්න පුළුවන් ආකාරයේ ආකෘතියක් දැන් වෙළඳපොලේ තියෙනවා. ඒ වගේම, අභ්‍යවකාශය නිරීක්ෂණය කරන්න කැමති අයට සුදුසුම දුරේක්ෂයක් තෝරාගන්නා ආකාරය ගැනත් මෙම වැඩසටහනෙන් උපදෙස් ලබා දෙනවා. අභ්‍යවකාශයේ සිදුවන නවතම දේවල්, සඳ ගමන සහ අඟහරු ග්‍රහයා වෙත මිනිසුන් යැවීමේ සැලසුම් ගැන දැනගන්න කැමති නම්, අනිවාර්යයෙන්ම මේ සතියේ පොඩ්කාස්ට් එක අහන්න කියලා අපි ඔබට ආරාධනා කරනවා. ඔබට මෙය TWiT වෙබ් අඩවිය හරහා පහසුවෙන් ලබාගන්න පුළුවන්.

අඟහරු ග්‍රහයාගේ මතුපිට දකින්න ලැබෙන මේ දම් පැහැති, රැලි සහිත දර්ශනය ඇත්තටම හරිම අපූරුයි. මේක පිටසක්වල ජීවීන්ගේ වැඩක් කියලා හිතෙන්න පුළුවන් වුණාට, ඇත්තටම මේක අඟහරු මත තියෙන වැලි කඳු පද්ධතියක්. නාසා ආයතනයේ ‘මාස් රිකොනයිසන්ස් ඕබිටර්’ (MRO) යානයේ තියෙන ‘HiRISE’ කැමරාවෙන් තමයි මේ අපූරු ඡායාරූපය ලබාගෙන තියෙන්නේ. මේ වැලි කඳු පිහිටලා තියෙන්නේ අඟහරුගේ උතුරු අර්ධයේ තියෙන නමක් නැති විශාල ආවාටයක පතුලේ. විද්‍යාඥයන් මේ ඡායාරූපය ගත්තේ 2011 වසරේදී ලබාගත්ත පින්තූර එක්ක සසඳලා, මේ වැලි කඳු වල සිදුවෙලා තියෙන වෙනස්කම් මොනවද කියලා හොයාගන්න.

මේ වගේ ඡායාරූප අඟහරු ග්‍රහයාගේ අතීතය ගැන තේරුම් ගන්න විද්‍යාඥයන්ට ලොකු උදව්වක් වෙනවා. අඟහරු මත අතීතයේදී ජලය තිබුණා කියන එකට දැන් ඕනෑ තරම් සාක්ෂි ලැබිලා තියෙනවා. විද්‍යාඥයන් තවමත් උත්සාහ කරන්නේ අඟහරු මත කවදාහරි ජීවයක් තිබුණාද කියලා හොයාගන්න. මේ වගේ වැලි කඳු සහ පැරණි ගංගා පද්ධති ගැන අධ්‍යයනය කරන එකෙන්, අඟහරුගේ දේශගුණය සහ පරිසරය කොහොමද වෙනස් වුණේ කියන එක ගැන ලොකු අවබෝධයක් ගන්න පුළුවන්. මේ දම් පාට වැලි කඳු දකිද්දී අඟහරු කියන්නේ කොයිතරම් අභිරහස් සහ සුන්දර ග්‍රහලෝකයක්ද කියලා අපිට ආයෙමත් හිතෙනවා.

අභ්‍යවකාශ ගවේෂණ ඉතිහාසයේ සුවිශේෂී සන්ධිස්ථානයක් සනිටුහන් කරමින්, ජර්මනියේ ‘Isar Aerospace’ සමාගම විසින් නිෂ්පාදනය කළ ‘Spectrum’ රොකට්ටුව සාර්ථකව පෘථිවි කක්ෂයට පිවිසීමට සමත් වුණා. බටහිර යුරෝපීය භූමියක සිට මෙවැනි දියත් කිරීමක් සාර්ථක කරගත් පළමු අවස්ථාව මෙය වීම විශේෂත්වයක්. නෝර්වේ රාජ්‍යයේ පිහිටි අන්ඩෝයා අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයෙන් දියත් කළ මෙම රොකට්ටුව, විනාඩි හතකට පමණ පසු පෘථිවිය වටා ඇති කක්ෂයකට සාර්ථකව ඇතුළු වුණා. මෙය යුරෝපීය අභ්‍යවකාශ තාක්ෂණයේ විශාල ජයග්‍රහණයක් ලෙසයි විද්‍යාඥයින් හඳුන්වන්නේ.

ඇත්තටම මේ ගමන එතරම් ලේසි වුණේ නැහැ. මීට පෙර මාර්තු මාසයේදී සිදු කළ පළමු උත්සාහය අසාර්ථක වී රොකට්ටුව කඩා වැටුණා. ඉන්පසුව තාක්ෂණික දෝෂ සහ කාලගුණික බාධා නිසා කිහිප වතාවක්ම දියත් කිරීම් කල් දැමීමට සිදුවුණා. නමුත් එම අභියෝග සියල්ල ජය ගනිමින්, මෙවර ඔවුන් ඉතා සාර්ථකව සිය මෙහෙයුම අවසන් කළා. මෙම රොකට්ටුව මගින් කුඩා චන්ද්‍රිකා පහක් සහ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ උපකරණ කිහිපයක් අභ්‍යවකාශයට රැගෙන ගිය අතර, ඒවා නියමිත පරිදි කක්ෂගත කිරීමටත් ඔවුන්ට හැකි වුණා.

මෙම ජයග්‍රහණයත් සමඟ ඉදිරියේදී කුඩා සහ මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ චන්ද්‍රිකා අභ්‍යවකාශගත කිරීම සඳහා ‘Spectrum’ රොකට්ටුව ප්‍රධාන මෙවලමක් බවට පත්වනු ඇති බවයි Isar සමාගම පවසන්නේ. අභ්‍යවකාශ ක්ෂේත්‍රයේ නව යුගයක ආරම්භයක් සනිටුහන් කරමින්, යුරෝපයට තමන්ගේම රොකට් දියත් කිරීමේ හැකියාව තහවුරු කිරීමට මෙම මෙහෙයුම මගින් හැකි වුණා.

මේ දිනවල ක්‍රීඩා ලෝකයේ වැඩිම අවධානයක් දිනාගෙන ඉන්න අලුත්ම Sci-Fi RPG ක්‍රීඩාව තමයි ‘Exodus’. Gamescom 2026 උළෙලේදී මේ ක්‍රීඩාව ගැන අලුත්ම තොරතුරු සහ නිකුත් කරන දිනය ප්‍රකාශයට පත් වුණා. Mass Effect ක්‍රීඩාවට ආදරය කරන අයට මේක අනිවාර්යයෙන්ම අලුත් අත්දැකීමක් වේවි. මෙහි ප්‍රධාන චරිතය වන ජුන් අස්ලාන් ලෙස ක්‍රීඩා කරන ඔබට, අභ්‍යවකාශයේ විවිධ ග්‍රහලෝකවල සැරිසරමින් සතුරන් පරාජය කරන්න සිද්ධ වෙනවා. විශේෂයෙන්ම මෙහි තියෙන ගිනි අවි භාවිතය සහ අද්භූත බලයන් ක්‍රීඩාව වඩාත් උද්වේගකර කරනවා.

මේ ක්‍රීඩාව නිර්මාණය කරන්නේ BioWare ආයතනයේ හිටපු ප්‍රවීණයන් පිරිසක් විසින්. ඒ නිසාම මෙහි කතා තේමාව සහ චරිත අතර සම්බන්ධතාවය ඉතාම ඉහළ මට්ටමක තියෙනවා. ක්‍රීඩාවේ දර්ශන තල සහ ග්‍රැෆික් නිර්මාණ ඉතාම දියුණුයි. විශේෂයෙන්ම ‘Awakened’ කියන ජාන වෙනස් කළ ගෙම්බන් වැනි ජීවීන් සහ කාලය පිළිබඳ සංකල්ප මෙයට එකතු කරලා තියෙන්නේ ක්‍රීඩාවට අමුතුම රසයක් එකතු කරන්නයි. කොහොම වුණත්, මේ ක්‍රීඩාවේදී ඔබට කතා කරන ඔක්ටපස් කෙනෙක් එක්ක ආදර සම්බන්ධයක් ඇති කරගන්න නම් බැහැ කියලා තමයි ආරංචි වෙන්නේ.

Archetype Entertainment සහ Wizards of the Coast ආයතන එකතු වෙලා මේ ක්‍රීඩාව ලෝකයට ගෙන එන්නේ ඉතාම ඉහළ සැලසුමකින්. දැනට නිකුත් කරලා තියෙන Demo එක බැලුවම පේන්නේ මේක ඉදිරියේදී ගේමින් ලෝකයේ ලොකු පෙරළියක් කරන ක්‍රීඩාවක් වේවි කියලයි. ඔබත් Sci-Fi ක්‍රීඩා වලට කැමති කෙනෙක් නම්, Exodus කියන්නේ අනිවාර්යයෙන්ම අත්හදා බැලිය යුතුම ක්‍රීඩාවක්.

අභ්‍යවකාශයේ තියෙන ග්‍රහලෝක සහ සඳ මත තියෙන වටිනා ඛනිජ සම්පත් හඳුනාගන්න නාසා ආයතනය අලුත්ම තාක්ෂණික ව්‍යාපෘතියක් පටන් අරන් තියෙනවා. මේකට ඔවුන් කියන්නේ ‘ස්ලින්ග්ෂොට්’ (Slingshot) කියලයි. පෘථිවියේ ඉඳන් වසර පනහකට වැඩි කාලයක් තිස්සේ ඛනිජ සම්පත් සහ දේශගුණික විපර්යාස ගැන අධ්‍යයනය කරන ‘ලෑන්ඩ්සැට්’ (Landsat) චන්ද්‍රිකා වගේම, අභ්‍යවකාශයේ වෙනත් ලෝකවලත් ඛනිජ සම්පත් සිතියම්ගත කිරීම තමයි මේ ව්‍යාපෘතියේ ප්‍රධාන අරමුණ වෙන්නේ. විශේෂයෙන්ම 2030 දශකයේදී සඳ මත මිනිසුන් පදිංචි කරවීමේ නාසා සැලැස්මට මේ ව්‍යාපෘතිය ලොකු පිටුවහලක් වේවි.

මේ ව්‍යාපෘතියේ ප්‍රධාන පර්යේෂක පැබ්ලෝ සොබ්‍රොන් කියන විදිහට, අභ්‍යවකාශයේ කොහේ හරි ගොඩබැහැලා සම්පත් හොයන එක හරිම වියදම් වැඩියි. ඒ නිසා මේ ‘ස්ලින්ග්ෂොට්’ යානය මගින් දුර සිටම ලේසර් කිරණ භාවිතයෙන් ඛනිජවල අණුක ව්‍යුහය හඳුනාගන්න පුළුවන් ‘රාමන් ස්පෙක්ට්‍රොස්කොපි’ (Raman spectroscopy) තාක්ෂණය පාවිච්චි කරන්න බලාපොරොත්තු වෙනවා. දැනට මේක මීටර් 120ක් වගේ දුරකින් සාර්ථක වුණත්, ඉදිරියේදී කිලෝමීටර් 30 සිට 50 දක්වා දුරකින් මේ දත්ත ලබාගන්න පුළුවන්ද කියලා තමයි පර්යේෂකයන් බලන්නේ.

නාසා ආයතනයේ නව්‍ය අදහස් උත්පාදනය කරන NIAC වැඩසටහන යටතේ මේ සඳහා මූලික අරමුදල් ලැබිලා තියෙනවා. මේක තවමත් මූලික අදියරේ පවතින ව්‍යාපෘතියක් වුණත්, අනාගතයේදී අඟහරුගේ චන්ද්‍රයා වන ෆෝබෝස් වගේ ස්ථානවල පවා ඛනිජ සම්පත් හොයන්න මේ තාක්ෂණය පාවිච්චි කරන්න පුළුවන් වේවි. අභ්‍යවකාශ ගවේෂණ ක්ෂේත්‍රයේ තවත් සුවිශේෂී පියවරක් විදිහට මේ ව්‍යාපෘතිය හඳුන්වන්න පුළුවන්.

අද සැප්තැම්බර් 8 වැනිදා අහසේ ඉතාමත් අපූරු සහ දුර්ලභ දසුනක් දැකගන්න පුළුවන් වෙනවා. අලුයම කාලයේදී සඳ සහ බ්‍රහස්පති ග්‍රහයා එකිනෙකට ඉතා සමීපව පිහිටන අයුරු ඔබට දැකගන්න පුළුවන්. උදෑසන 5ට පමණ නැගෙනහිර දෙසින් අහස දෙස බැලුවොත්, සිහින් සඳ දෑකැත්තක් වගේම ඒ අසලින්ම බැබළෙන බ්‍රහස්පති ග්‍රහයාවත් ඔබට පහසුවෙන් හඳුනාගන්න පුළුවන්. මේ දසුන ඇත්තටම අහස නිරීක්ෂණය කරන අයට නම් හරිම ලස්සන අත්දැකීමක් වේවි.

මේ සිදුවීමේ තවත් විශේෂත්වයක් තමයි දිවා කාලයේදී සිදුවන ‘ඔකල්ටේෂන්’ (occultation) හෙවත් සඳ විසින් බ්‍රහස්පති ග්‍රහයාව තාවකාලිකව වසන් කිරීම. උතුරු ඇමරිකාවේ බොහෝ ප්‍රදේශවලට මේ දසුන දිවා කාලයේදී දැකගන්න ලැබෙනවා. සඳ ගමන් කරද්දී බ්‍රහස්පති ග්‍රහයා සඳ පිටුපස සැඟවී, විනාඩි පනහකට පමණ පසු නැවතත් සඳේ අඳුරු පැත්තෙන් මතුවන ආකාරය දුරේක්ෂයක් හරහා නිරීක්ෂණය කරන්න පුළුවන්. මෙය ඉතාමත් අභියෝගාත්මක කාර්යයක් වුණත්, අහස පැහැදිලි නම් ඔබට මේ අපූරු දසුන අත්විඳින්න අවස්ථාව ලැබෙනවා.

ඔබත් මේ වගේ අහස් දසුන් බලන්න කැමති කෙනෙක් නම්, අලුයම කාලයේදීම සඳ සහ බ්‍රහස්පතිව හඳුනාගෙන දිවා කාලය පුරාම ඔවුන්ව නිරීක්ෂණය කරන්න උත්සාහ කරන්න. අහසේ නිල් පැහැය සහ කාලගුණය මත මේ දසුන දැකගැනීමේ හැකියාව තීරණය වෙනවා. කොහොම වුණත්, මේ වගේ ස්වභාවික සංසිද්ධි නිරීක්ෂණය කිරීම විද්‍යාත්මකව වගේම විනෝදාත්මකවත් ඉතා වැදගත් අත්දැකීමක් වෙනවා.